รายงานพิเศษ : เปลี่ยนป่าฝิ่นเป็นป่าสมบูรณ์

วันที่ 17 มิ.ย. 2560 เวลา 22:39 น.

Views

ย้อนกลับไปกว่า 60 ปีก่อน พื้นที่บนภูเขา บ้านห้วยปลาหลด ตำบลด่านแม่ละเมา อำเภอแม่สอด จังหวัดตากแห่งนี้ ชาวบ้านในพื้นที่ทั้งหมดเป็นชาวเขาเผ่ามูเซอมาตั้งรกราก ทำมาหากินด้วยการปลูกฝิ่น ค้าฝิ่น และทำไร่เลื่อนลอย จนเขาลูกนี้กลายเป็นเขาหัวโล้น ชัดเจนว่าเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายร้ายแรงในยุคสมัยนั้น เพราะฝิ่นคือยาเสพติดชนิดหนึ่ง

แต่เมื่อนำหลักนิติธรรมนำกฎหมาย ให้โอกาสชาวบ้านเหล่านี้แทนที่จะนำไปรับโทษ แต่ให้ความรู้การทำมาหากิน จากแนวพระราชดำริในหลวงรัชกาลที่ 9 หันมาปลูกพืชสร้างรายได้  ปลูกไม้ 3 อย่างประโยชน์ 4 อย่าง คือไม้ใช้สอย ไม้กินได้ และไม้เศรษฐกิจ เช่น กาแฟอาราบิก้า ไม้เมืองหนาวต่างๆ กลับทำให้ชาวบ้านกินดีอยู่ดี ขจัดฝิ่นไปจากชุมชนอย่างถาวร

จากพื้นที่ยากจน กลับกลายเป็นชุมชนเข้มแข็ง จากชุมชนคนทำลายป่า กลายเป็นชุมชนคนรักษ์ป่า โดยพื้นที่ทั้งหมด 23,162 ไร่ ประชากรราว 1,000คนร่วมกันสร้างกติกาชุมชนแบ่งพื้นที่ดูแลเป็น 9 โซน ทำให้ ปัจจุบัน แต่ละครัวเรือนมีวิถีชีวิตที่ดีขึ้น พอเพียง มีรายได้ครัวเรือนละ 30,000-40,000 บาทต่อเดือนเลยทีเดียว

มีป่าต้นน้ำกว่า 500 ไร่ โดยสร้างฝายชะลอน้ำกักเก็บน้ำสำรองโดยนำน้ำเหลือใช้มาผลิตกระแสไฟฟ้า ให้ชุมชนในพื้นที่ต่ำลงไป ทำให้ป่าชุมชนบ้านห้วยปลาหลดแห่งนี้ กลายเป็นชุมชนต้นแบบพื้นที่ศึกษา การบริหารจัดการน้ำและป่า และเป็นป่าอุดมสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งในจังหวัดตาก โดยได้รับความช่วยเหลือและให้ความรู้การจัดการน้ำจากหน่วยงานต่างๆอย่างต่อเนื่องทั้งภาครัฐและเอกชน

โดยสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย ได้นำนักศึกษาหลักสูตรผู้บริหารหลักนิติธรรม มาลงพื้นที่กรณีศึกษา ถอดบทเรียน รูปแบบการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ชุมชนแห่งนี้

จากความสำเร็จของการพัฒนาพื้นที่ของชุมชนบ้านห้วยปลาหลดเป็นการย้ำเตือนว่า บางครั้งกฎหมายที่มุ่งจะลงโทษ อาจไม่ช่วยแก้ปัญหาที่ยั่งยืน

นี่เป็นเพียงชุมชนหนึ่งที่ประสบความสำเร็จ เพราะได้รับโอกาสความช่วยเหลือจากภาครัฐ และสำนึกรักษ์ป่าของคนในชุมชน ทำให้ฉุกคิดว่าผืนป่าที่ยังมีปัญหานั้น อาจต้องลองนำรูปแบบคนอยู่ร่วมกับป่าของที่นี่ ไปปฏิบัติบ้าง