เจษฎา จัดมา : อั่วบักเผ็ด-ตักบาตรหาบจังหัน ชุมชนหาดสองแคว

วันที่ 26 ก.ค. 2560 เวลา 17:28 น.

Views

วันนี้คุณเจษฎา จะพาไปชิม "อั่วบักเผ็ด" อาหารพื้นบ้านแบบลาวเวียง ที่สืบทอดกันมานานนับร้อยปี พร้อมประเพณีตักบาตร-หาบจังหัน หนึ่งเดียวในประเทศ ติดตามใน เจษฎาจัดมา

นี่คืออั่วบักเผ็ด หรืออั่วบั๊กเผ็ด อาหารพื้นบ้านของชาวลาวเวียง ที่สืบทอดกันมานาน 2-3 ร้อยปีแล้ว หลายคนสงสัยว่า...มันคืออะไรกันแน่

วันนี้เจษฎาจัดมา จะพาไปชิมและเรียนรู้วิธีการทำ พร้อมซึมซับเสน่ห์ชุมชนเล็ก ๆ ริมแม่น้ำน่าน ที่มีความเป็นอยู่แบบเรียบง่าย แต่คงไว้ซึ่งวิถีวัฒนธรรมแบบลาวเวียงได้อย่างน่าทึ่ง ชุมชนตำบลหาดสองแคว อำเภอตรอน จัหวัดอุตรดิตถ์ แห่งนี้

วัตถุดิบสำคัญของอั่วบักเผ็ดคือข้าวโพด งานนี้เลยต้องออกแรงกันนิดหน่อย

อั่วบักเผ็ด หรือ อั่วบั๊กเผ็ด เป็นภาษาลาวเวียงจันทร์ อั่ว หมายถึง ไส้ หรือ การยัดไส้ อะไรประมาณนั้น ส่วน บักเผ็ด หมายถึง บักพริก หรือ พริกหยวก

วัตถุดิบที่ขาดไม่ได้ ประกอบด้วย กระชาย หอมแดง ตะไคร้ หมูสับ ปลาร้าต้มสูตรพิเศษ ใบแมงลัก และไข่ไก่

วิธีทำไม่ยาก เริ่มจากการคว้านไส้พริกหยวก สีเขียวอวบ...งานนี้ ต้องเบามือหน่อย เดี๋ยวพริกขาด ไม่ก็บาดมือเสียก่อน

นำส่วนผสมทั้งหมดโขลกให้ละเอียด...มือใหม่ เลยตำนานหน่อย...แต่ก็ได้ ไส้อั่ว หน้าตาออกมาแบบนี้

นำไปทอดด้วยไฟปานกลาง...ทิ้งไว้สักพัก ค่อย ๆ แซะ อย่าให้ติดก้นกระทะ...กลิ่นหอม เริ่มออก พริกและไส้ สุกเหลืองกำลังดี

ตักขึ้น พักไว้ ให้สะเด็ดน้ำมัน

อั่วบักเผ็ด เป็นอาหารพื้นบ้านของชาวลาวเวียง หรือชุมชนตำบลหาดสองแคว เนื่องจากบรรพบุรุษเดิมมีเชื้อสาย ลาวเวียง หรือ ลาวจากเมืองเวียงจันทร์ ประเทศ สปป.ลาว ซึ่งถูกกวาดต้อนเข้ามาอาศัยอยู่แถบอำเภอพิชัย ก่อนขยายมายังแถบนี้ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 ผ่านมานับร้อยปี ยังสืบทอดวิถีวัฒนธรรมรุ่นสู่รุ่น ทั้งในรูปของอาหารการกิน และภาษาพูด

อีกประเพณีที่ถือว่าโดดเด่น เป็นเอกลักษณ์ ไม่เหมือนที่ไหนน่าจะเป็นการตักบาตร-หาบจังหัน หรือการหาบสาแหรกอาหารคาวหวาน เดินตามพระบิณฑบาตยามเช้า จังหัน ภาษาลาวเวียงหรือภาษาอีสาน หมายถึง ภัตตาหารเช้า

ที่นี่ตักเฉพาะข้าวสวย ส่วนอาหาร คาวหวาน ต้องพ่อหาบแม่หาบ จะเดินตามไปถวายที่วัด

บ้านไหนไม่ว่าง ก็ฝากปิ่นโต ไปทำบุญด้วย

ฝนตกปรอย ๆ ตั้งแต่เช้า แต่ไม่เป็นอุปสรรค พ่อหาบแม่หาบหน้าตายิ้มแย้ม อิ่มใจ อิ่มบุญ พูดคุย เป็นกันเอง

รับศีล รับพร ล้อมวง กินข้าวก้นบาตรเสร็จ ได้เวลาเคลื่อนขบวนหาบจังหันกลับบ้าน คราวนี้ผมอาสาลองหาบดูบ้าง มือใหม่ เลยออกอาการเกร็ง ๆ กลัวกับข้าวหก สักพักเริ่มชิน

ส่วนเหตุผลที่ต้องใช้วิธีการหาบจังหัน เพราะไม่มีเด็กวัดเดินถือปิ่นโตตามหลวงพี่ ตอนมาไม่เท่าไหร่ แต่ขากลับนี่ลำบาก ผมไม่ได้จำด้วยว่ากับข้าวแต่ละถ้วย รับมาจากบ้านหลังไหน

นอกจากอิ่มใจ อิ่มบุญแล้ว ยังถือเป็นกุศโลบาย การอยู่ร่วมกันถ้อยทีถ้อยอาศัย

ใครสนใจอยากสัมผัสวิถีเรียบง่าย เชิญ...ปัจจุบัน มีโฮมสเตย์ไว้รองรับ ถือเป็นอีกชุมชนต้นแบบที่น่าสนใจ...ชุมชนเข้มแข็ง

และชุมชนปลอดขยะด้วย เพราะต่างคนต่างช่วยกันคัดแยก ปลูกฝังจิตสำนึกตั้งแต่เด็ก ๆ อย่างน้อง ๆ จิตอาสากลุ่มนี้ กำลังช่วยกันปั่นขยะตามข้างทางหรือขยะอวกาศ...ช่วยให้ชุมชนเล็ก ๆ ชุมชนนี้ มีเสน่ห์ น่าอยู่แบบนี้ไปอีกนาน

ดุสิต แป๊ะสกุล ถ่ายภาพ
เจษฎา จัดมา สวัสดีครับ

Tag : เจษฎาจัดมา อั่วบักเผ็ด ตักบาตรหาบจังหัน ชุมชนหาดสองแคว อาหารพื้นบ้านลาวเวียง ประเพณีตักบาตรหาบจังหัน