Green report : พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน

วันที่ 9 ส.ค. 2560 เวลา 11:35 น.

Views

พื้นที่ป่ากว่า 3,720 ไร่ ของหมู่บ้านม่วงชุม ตำบลครึ่ง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย เดิมไม่ได้เขียวขจีแบบนี้ แต่มีสภาพเป็นเขาหัวโล้น แห้งแล้ง เกิดไฟป่า เมื่อป่าไม่เหลือจึงไม่มีน้ำ ทำให้ชาวบ้านประสบปัญหาขาดแคลนน้ำในการอุปโภคบริโภคและพื้นที่การเกษตรกว่า 1,000 ไร่ขาดแคลนน้ำ แม้จะมีอ่างเก็บน้ำของชุมชน แต่ไม่สามารถกักเก็บน้ำไว้ได้เต็มประสิทธิภาพ
              
ตลอด 20 ปี ปัญหาภัยแล้งทวีความรุนแรงกัดกินชุมชนม่วงชุมมากขึ้นเรื่อยๆ จนชาวบ้านในชุมชนตระหนักถึงปัญหาและหันมาร่วมกันฟื้นฟูป่าต้นน้ำ ตั้งแต่ปี 2543 ปีละ 1,500 ต้น เมื่อน้ำมากแต่ยังพบปัญหาน้ำไม่พอใช้ เพราะน้ำไหลเร็วและไหลลงสู่แม่น้ำอิงทั้งหมด
              
มูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงเข้าไปให้ความรู้เรื่องการบริหารจัดการน้ำแก่ชาวบ้าน โดยน้อมนำหลักการทรงงานของในหลวงรัชกาลที่ 9 เรื่องธรรมชาติฟื้นฟูธรรมชาติ ควบคู่กับการใช้ชีวิตของชุมชนอย่างมีสติ โดยร่วมกันบริหารต้นน้ำ โดยสร้างฝายชะลอน้ำเพิ่มความชุ่มชื้นในป่ากว่า 100 ฝาย ขุดบ่อดักตะกอนซึ่งสามารถดักตะกอนดินได้มากถึงปีละ 1,400 ลูกบาศก์เมตร ทำแนวกันไฟ บริหารกลางน้ำโดยเชื่อมต่ออ่างเก็บน้ำสู่พื้นที่การเกษตรผ่านท่อและลำห้วยธรรมชาติ และบริหารปลายน้ำโดยส่งน้ำแจกจ่ายให้ชาวบ้านอย่างเป็นระบบ และขุดสระแก้มลิงเพื่อรับน้ำป้องกันน้ำเอ่อท่วม
              
นอกจากนี้สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร ยังใช้แผนที่ภาพถ่ายดาวเทียม ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์หรือ GIS และเครื่องระบุพิกัด GPS มาใช้วางแผนบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ
              
ขณะที่ชาวบ้านได้น้อมนำแนวพระราชดำริเกษตรทฤษฎีใหม่ ของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาปรับใช้ หันมาทำสวนผสมแทนการปลูกพืชเชิงเดี่ยว ขุดบ่อน้ำในสวนทำแก้มลิง ทำหอบังคับน้ำแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน ทำให้ชาวบ้านมีรายได้ตลอดทั้งปี
              
ผ่านมาเพียง 5 ปีกับการบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ มาวันนี้หมู่บ้านม่วงชุมกลับมาอุดมสมบูรณ์มีน้ำใช้ตลอดทั้งปี และได้รับการยกย่องให้เป็น "พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชนตามแนวพระราชดำริ" แห่งที่ 14 ของไทย เป็นตัวอย่างให้กับหมู่บ้านอื่นได้นำไปปรับใช้ เพื่อช่วยกันดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า ให้อุดมสมบูรณ์ และพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น
              
หัวใจสำคัญของการจัดการน้ำก็คือความร่วมมือร่วมใจของคนในชุมชน ซึ่งชุมชนนี้ก็เป็นอีกหนึ่งชุมชนที่น่าชื่นชม

Facebook,Ch7greenreport

Tag : Green report Green Report