เจษฎา จัดมา : อั้งหมี่ถ่อง-กินข้าวห่อ ชนเผ่ากะเหรี่ยง

วันที่ 16 ส.ค. 2560 เวลา 17:32 น.

Views

วันนี้คุณเจษฎา จะพาไปรู้จักประเพณีสำคัญของชนเผ่ากะเหรี่ยง จังหวัดราชบุรี ที่สืบทอดกันมานาน และจัดขึ้นปีละครั้ง เรียกกันว่า อั้งหมี่ถ่อง หรือประเพณีกินข้าวห่อกะเหรี่ยง ติดตามในเจษฎาจัดมา

เริ่มต้นด้วยสีสันบรรยากาศ งานแสดงวัฒนธรรมประเพณี ไทย-ตะนาวศรี หรือการแสดงวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี

หนึ่งในนั้นก็คือ ประเพณีการกินข้าวห่อของชนเผ่ากะเหรี่ยง จัดขึ้นปีละครั้งเท่านั้น นอกจากจะพาไปชิมแล้ว ยังจะพาไปเรียนรู้ วิถีวัฒนธรรมของพวกเขาเหล่านี้ด้วย

เจษฎาจัดมา วันนี้ อยู่ที่หมู่บ้านชนเผ่ากะเหรี่ยง บ้านทุ่งแฝก อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี

ประเพณีสำคัญจัดทุกช่วงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 9 ของทุกปี ถือเป็นงานใหญ่ งานบุญ ที่สืบทอดกันมานานของพี่น้องชนเผ่ากะเหรี่ยง แถบจังหวัดราชบุรีและเพชรบุรี เรียกกันว่า "ประเพณีสู่ขวัญเดือนเก้า"

สิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้ คือ "อั้งหมี่ถ่อง" อั้ง ภาษากะเหรี่ยงแปลว่า กิน, หมี่ถ่อง แปลว่า การต้มข้าวห่อ หลายคนคุ้นเคย และเรียกติดปากว่าประเพณีกินข้าวห่อกะเหรี่ยง นั่นเอง
          
คนในหมู่บ้านโดยเฉพาะผู้เฒ่าผู้แก่ ตอนนี้กำลังสาละวนกับการเตรียมวัตถุดิบที่ในการทำข้าวห่อ ที่สำคัญคือ ใบตอง หรือ ตะกุ้ยล่า ในภาษากะเหรี่ยงนั่นเอง

แต่ละขั้นตอนต้องพิถิพิถัน ใช้เวลาเตรียมงานล่วงหน้า 3 วัน เริ่มจากการเตรียมวัตถุดิบ เช่น ใบตอง ข้าวเหนียว และมะพร้าว ทำน้ำกะทิ จากนั้นก็ขั้นตอนการห่อข้าวเหนียว มัดด้วยตอก ได้ข้าวห่อแบบตัวผู้ และตัวเมีย สื่อถึงครอบครัว รวมทั้งข้าวห่อพวง เอ้า...มือใหม่ ของทดลองบ้าง พอใช้ได้มั้ย

นำทั้งหมดไปแช่น้ำทิ้งไว้หนึ่งคืน ต้มให้สุกเพื่อนำไปร่วมพิธีวันสุดท้าย ส่วนจะทำมากน้อยขนาดไหนขึ้นอยู่แต่ละบ้านว่ามีสมาชิก ญาติพี่น้อง มากขนาดไหน นอกจากนำมาใช้ร่วมพิธีแล้ว ยังทำเผื่อแจกจ่ายแบ่งปันกับแขกผู้มาเยือนด้วย

เริ่มพิธีด้วยการให้ผู้เฒ่าผู้แก่ประจำหมู่บ้าน คาะเรียกขวัญกลับมา บ้างก็ใช้การจุดประทัด ยิงปืนเสียงดัง ให้ขวัญที่อยู่ไกลได้ยินเสียง  

แล้วค่อย ๆ นำด้ายสีแดงผูกข้อไม้ข้อมือ ตามด้วยเครื่องรับขวัญ ประกอบด้วย ข้าวห่อครู หรือข้าวห่อพวง ยอดดอกดาวเรือง อ้อย กล้วยน้ำว้า เทียนไข สร้อยเงิน กำไลเงิน หรือเครื่องประดับประจำกายของกะเหรี่ยงแต่ละคน

วันนี้ผม และคณะนายอำเภอสวนผึ้ง ได้รับอนุญาต ให้ร่วมพิธีสำคัญนี้ด้วย

อย่าลืมนำของที่ได้เก็บไว้อย่างน้อย 3 วัน เพื่อความเป็นสิริมงคล ส่วนคนที่เกิดเดือนเก้าอย่างเธอคนนี้ ถือว่าพิเศษกว่าคนอื่นๆ นอกจากผูกด้ายแดงข้อมือแล้ว ต้องผูกที่ข้อเท้าเพิ่มด้วย

นอกจากนี้ ยังต้องทำพิธีรับข้าวห่อพวง กลับไปไว้ที่หัวนอน

ประเพณีเรียกขวัญเดือนเก้า เกิดจากความเชื่อเรื่องขวัญประจำตัวของคนกะเหรี่ยง ที่แต่ละคนมีติดตัวมาตั้งแต่เกิด บางคนเปรียบเหมือนเทวดาประจำกาย ใครขวัญหาย ไม่อยู่กับเนื้อกับตัว มักเจ็บไข้ได้ป่วย

นอกจากทำแล้วสบายใจ ยังถือเป็นวันรวมญาติ วันสำคัญของพวกเขา ซึ่งแต่ละคนแยกย้ายกันไปทำงานไกลขนาดไหนก็ต้องกลับมาบ้าน

ส่วนการจัดพิธีของแต่ละหมู่บ้านชนเผ่ากะเหรี่ยง จะทยอยจัดไปตลอดช่วงเดือนสิงหาคมนี้ ไม่ตรงกัน ขึ้นอยู่ความสะดวกของแต่ละพื้นที่ มีเฉพาะที่อำเภอสวนผึ้ง อำเภอบ้านคา และอำเภอปากท่อ เท่านั้น หากใครสนใจลองแวะมาเรียนรู้วิถีวัฒนธรรมที่น่าสนใจเหล่านี้ได้

รชานนท์ แก้วนิล ถ่ายภาพ, เจษฎาจัดมา สวัสดีครับ

Tag : เจษฎา จัดมา อั้งหมี่ถ่อง กินข้าวห่อกะเหรี่ยง ชนเผ่ากะเหรี่ยง