สนามข่าว 7 สี

อนุวัตจัดให้ : ปลาเม็งแปรรูปหายาก จ.สุราษฎร์ธานี ตอน 1

อนุวัตจัดให้ จะพาคุณผู้ชมไปตามหาปลาเม็ง ของดีของอร่อยจังหวัดสุราษฎร์ธานี พี่น้องทางใต้หลายคนเคยรู้จัก แต่บางคนก็ยังไม่เคยเห็น เป็นปลาหายากใกล้สูญพันธ์ ไปติดตาม อนุวัตจัดให้ ที่บ้านนาเดิม จังหวัดสุราษฎร์ธานี

คุณผู้ชมเคยเห็นปลาเม็งไหม ผมเองกับทีมงานก็ยังไม่เคยเห็น รู้แต่ว่าเป็นปลาหายากใกล้สูญพันธ์ แปรรูปแล้วขายตกกิโลกรัมละ 2,500-3,500 บาท ฟังไม่ผิด ทำไมถึงได้แพงขนาดนั้น ไปหาคำตอบกับ อนุวัตจัดให้ กันเลย
    
ผู้ใหญ่บ้าน กิตติศักด์ และชาวบ้านตำบลทรัพย์ทวี อำเภอบ้านนาเดิม จังหวัดสุราษฎร์ธานี กำลังพาทีมงานออกไปดักปลาเม็งตามธรรมชาติ ว่าแต่เจ้าปลาเม็งดักยังไง ชาวบ้านบอกว่าต้องหาเหยื่อที่ปลาเม็งชอบก่อน นั่นก็คือ รังมดตอด วิธีการทำเหยื่อ ชาวบ้านจะขึ้นไปเอารังมดลงมา

ได้แล้ว นำมาเผา ไข่ของมดและตัวของมด ซึ่งขนาดเล็ก คือของโปรดของปลาเม็ง มันเป็นปลาที่มีปากเล็กมาก จึงต้องกินเหยื่อขนาดเล็กตามไปด้วย

ตอนนี้อุปกรณ์พร้อมแล้ว ไปหาแหล่งที่คาดว่าจะมีปลาเม็งอาศัยอยู่กันต่อ ปลาเม็งจะอาศัยอยู่ตามห้วย หนอง คลอง บึง เมื่อหาที่ได้แล้ว นำอุปกรณ์ดักปลาเม็งวางดักในบึง ใส่รังมดล่อปลาเม็งเข้าไป ทิ้งไว้ 1 คืน ช่วงเช้ามาลุ้นกันว่าจะได้ปลาเม็งสักกี่ตัว

เช้าแบบนี้ทุกคนใจจดใจจ่อว่าจะได้ปลาเม็งตามธรรมชาติหรือเปล่า เนื่องจากว่าชาวบ้านไม่เห็นปลาเม็งตามธรรมชาติมานานแล้ว

ผิดหวัง...ไม่ได้เลยแม้แต่ตัวเดียว ปลาเม็งตามธรรมชาติแทบจะไม่มีให้เห็นแล้ว จึงเป็นที่มาของการเริ่มผสมเทียมปลาเม็ง เพื่อไม่ให้พวกมันสูญพันธุ์ และส่งเสริมให้มีการเลี้ยง เพื่อให้เป็นของดีของฝากประจำจังหวัดสุราษฎร์ธานี แหล่งที่พบปลาเม็งมากที่สุดในตอนนี้
       
สรุปแล้วหน้าตาเจ้าปลาเม็งที่อร่อยและแสนแพงเป็นยังไง ไปที่ปลาเม็งแปลงใหญ่บ้านห้วยทราย อำเภอบ้านนาเดิม บ่อซีเมนต์ขนาด 2x6 เมตรนี้ มีปลาเม็งเป็นร้อยเป็นพันตัวอาศัยอยู่ จำลองสภาพแวดล้อมในบ่อให้เหมือนตามธรรมชาติ วันนี้เป็นวันที่ชาวบ้านห้วยทราย จะจับปลาเม็งแปรรูปขาย
         
ชาวบ้านเตือนไม่ให้ผมลง เพราะหากใครโดนเงี่ยนของปลาเม็งตำ ซึ่งมีต่อมพิษ จะปวดไป 3 วัน 7 วัน รุนแรงกว่าปลาดุกหลายเท่า ชาวบ้านจึงค่อย ๆ ปล่อยน้ำ แล้วตักปลาเม็งขึ้นมา

หน้าตาของปลาเม็ง คล้ายปลาดุก แต่ผอมบาง หุ้นสเลนเดอร์กว่า ตัวเล็ก ๆ แบบนี้ เลี้ยงตั้ง 18 เดือน หรือ 1 ปีครึ่ง กว่าจะจับขายได้ ซึ่งช่วงนี้เป็นช่วงเวลาที่เนื้อปลาเม็งกำลังอร่อยที่สุด แต่กว่าจะเลี้ยงจนจับขาย และนำมาแปรรูปได้ ไม่ใช่ง่าย ๆ

ปลาเม็ง มีชื่ออีกอย่างว่า ปลาจี๊ด พบตามลุ่มน้ำทางภาคกลางบางจังหวัด และภาคใต้ ตามธรรมชาติเริ่มเหลือน้อย จัดเป็นปลาใกล้สูญพันธ์ สาเหตุที่มันสูญพันธุ์ง่าย เพราะพวกมันจะอยู่รวมตัวกันเป็นฝูง และอยู่ในโพรง

หากนำไซ หรือ ข้องไปดัก หัวหน้าฝูงเข้าไซ ตัวอื่น ๆ ก็จะตามเข้าจนหมด ประกอบกับมีการปรับสภาพแวดล้อม และใช้สารเคมี จึงทำให้ปลาเม็งมีจำนวนลดลงจนเกือบไม่พบในธรรมชาติแล้ว 

กรมประมง จึงช่วยผสมเทียม อนุบาล แล้วแจกจ่ายสนับสนุนให้ชาวบ้านเลี้ยง แต่ไม่ง่ายที่จะเลี้ยงปลาเม็ง ส่วนใหญ่จะตายตอนเล็ก ๆ

บางคนอาจสงสัย แล้วปลาเม็งต่างจากปลาดุกยังไง ลองนำมาเปรียบเทียบดู ปลาเม็งตัวเล็กกว่า มีเส้นข้างลำตัว ปากเล็ก ครีบหลังสั้น ส่วนปลาดุกครีบหลังยาว ที่สำคัญราคาปลาเม็งแพงกว่าปลาดุกหลายเท่า   
     
ใช้เวลาล้มลุกคลุกคลานกว่า 3 ปี กลุ่มประมงแปลงใหญ่บ้านห้วยทราย จึงเริ่มประสบความสำเร็จในการเลี้ยงปลาเม็งเพื่อขาย แปรรูป และอนุรักษ์ นอกจากเลี้ยงแล้ว ในอนาคตปลาเม็งบางส่วนจะถูกปล่อยนำกลับคืนสู่ธรรมชาติ เพื่อไม่ให้พวกมันสูญพันธุ์

พรุ่งนี้มาดูวิธีการแปรรูปปลาเม็ง ต้องอาศัยภูมิปัญญา จนขายได้กิโลกรัมละ 2,500-3,500 บาทต่อกิโลกรัม 

สนใจปรึกษาเรื่องปลาเม็ง ติดต่อกลุ่มประมงแปลงใหญ่บ้านห้วยทราย อำเภอบ้านนาเดิม จังหวัดสุราษฎร์ธานี