สนามข่าว 7 สี

กล้าลองกล้าลุย : ลุยแหล่งทำปลาร้าช่วงหน้าแล้ง ตอน 1

ช่วงนี้หลายพื้นที่กำลังประสบปัญหาภัยแล้ง ขาดแคลนน้ำอุปโภค บริโภค แม่น้ำขนาดใหญ่หลายที่แห้งขอด พอน้ำแห้งก็ไม่มีปลา พอไม่มีปลาก็ส่งผลทำให้ของกินใกล้ตัวบางอย่าง ที่เรารู้จักกันดีอย่าง "ปลาร้า" ในปีหน้าอาจจะขาดแคลนหนัก กล้าลองกล้าลุย วันนี้ คุณต้นกล้า ชัยอนันต์ พาทุกท่านไป "ลุยแหล่งทำปลาร้าช่วงหน้าแล้ง" เขาแก้ปัญหาเรื่องนี้อย่างไร ไปติดตามชมพร้อมกันใน "กล้าลองกล้าลุย"

วิกฤติภัยแล้งที่เรากำลังเผชิญกันอยู่ในหลายจังหวัด และมีทีท่าจะยาวนานติดต่อกันหลายเดือน ปีนี้ชาวบ้านบอกเป็นเสียงเดียวกันเลยว่า แล้งหนักจริง ๆ

หลายจุดที่เราเข้าไป โดยเฉพาะตามแหล่งน้ำต่าง ๆ อย่างแม่น้ำโขง ที่จังหวัดเลย เห็นแล้วท้อใจ บางจุดแทบจะไม่หลงเหลือภาพแม่น้ำกว้างสุดลูกหูลูกตา อย่างที่เราคุ้นเคยกันดี ในบางจังหวัดน้ำแห้งขอดเหลือเพียงดิน ที่มีสภาพแห้งแตก จนทำการเกษตรอะไรไม่ได้เลย

จุดแรกที่ผมจะพาไปดู และได้รับผลกระทบอย่างเห็นได้ชัด คือกลุ่มคนหาปลาที่นี่

ที่นี่คือ บึงบอระเพ็ด ในจังหวัดนครสรรค์ บึงทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ ที่มีเนื้อที่นับแสนไร่ บึงบอระเพ็ดขึ้นชื่อว่า เป็นจุดที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเฉพาะพืชและสัตว์นานาชนิด

อย่างสัตว์น้ำที่ถือเป็นแหล่งทำมาหากินของชาวบ้านที่นี่ นอกจากจับเอาไปเป็นอาหารแล้ว ที่นี่ก็เป็นแหล่งผลิตปลาร้าแห่งใหญ่อีกด้วย

ช่วงบ่ายของแต่ละวัน ทั้งน้าเหน่ห์ และพี่เอนก จะออกมาวางตาข่ายเพื่อดักปลาเอาไปขาย สร้างรายได้ในครอบครัว นี่เป็นอาชีพที่ทำกันมานานหลายสิบปีแล้ว

ในบึงบอระเพ็ดแทบจะเป็นแหล่งทำมาหากินแหล่งสุดท้ายของพวกเขา เราวางตาข่ายไปหลายจุด กินเวลานานหลายชั่วโมง อยู่บนเรือจนกระทั่งเกือบเย็น ได้เวลากลับไปพักผ่อนก่อน

น้าเหน่ห์ และพี่เอนก บอกว่า ปลาในบึงบอระเพ็ดลดน้อยลงทุกวัน จนน่าใจหาย หลายคนเลิกทำอาชีพหาปลาในนี้ และหันออกไปทำงานรับจ้างต่างถิ่นก็หลายครอบครัวแล้ว ยิ่งปีนี้เจอแล้งหนัก ไม่มีน้ำใหม่เข้ามาเพิ่มในบึง ทำให้ปลาไม่วางไข่ แถมคนก็ออกมาจับทุกวัน เป็นวิกฤติที่คนในบึงต่างรับรู้กันดี

พรุ่งนี้เช้าเรามาลุ้นกัน พร้อมกับความหวัง

ประมาณ 06.00 น. เหล่าชาวประมงในบึง ก็จะเริ่มออกมาเก็บตาข่ายที่วางเอาไว้

ในทุกวันที่ออกมาหาปลา ต่างก็หวังขอให้ได้พอเอาไปขาย สร้างรายได้จุนเจือในครอบครัวบ้าง ปลาที่นิยมนำไปทำปลาร้ามากที่สุด น่าจะหนีไม่พ้นปลากระดี่ แต่เท่าที่สังเกต เราแทบจะไม่เจอเลย

ราคาของปลากระดี่ ร้านจะรับซื้อที่กิโลกรัมละ 15-30 บาท ส่วนปลาชนิดอื่นก็จะลดหลั่นกันไป

น้าเหน่ห์ และพี่เอนก บอกว่า วันไหนได้เกิน 10 กิโลกรัม ถือว่าโชคดีมาก วันนี้ผมเองขออาสาทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยดูหน่อย นาน ๆ ถึงจะเจอที นี่คือปลาที่เราหาได้ ผมเองนึกภาพไม่ออก ว่าเมื่อหลายปีที่ผ่านมาจะหากันได้เยอะขนาดไหน รู้แต่ว่าหลายคนทำใจแล้ว

น้าเหน่ห์ บอกว่า ไม่ได้มีแค่น้าคนเดียวที่ได้รับผลกระทบ แต่อีกที่ที่ดูเหมือนเริ่มเจอวิกฤติ คือ คนรับซื้อปลาสำหรับทำปลาร้า

ที่นี่คือแหล่งทำปลาร้าแห่งใหญ่ในจังหวัดนครสวรรค์ ทุกวันนี้ปลาน้อยลง จนโอ่งสำหรับหมักปลาว่างเปล่าอยู่เกินครึ่ง และไม่ใช่แค่ที่นี่เท่านั้นที่ได้รับผลกระทบ ที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีแปรรูป บ้านดงตาดทอง หมู่ที่ 10 ในตำบลโพธิ์ศรี อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ ก็เช่นกัน

ชาวบ้านที่เลี้ยงชีพจากการรับจ้างแปรรูปปลา เพื่อนำไปทำปลาร้าของกลุ่ม รายได้ก็ลดลงอย่างเห็นได้ชัด เพราะปลาตามแหล่งน้ำแทบจะหายไปจนหมด

พรุ่งนี้มาติดตามชมกันต่อ เขามีวิธีแก้ปัญหาปลาที่จะนำมาทำปลาร้าขาดแคลนได้อย่างไร และที่สำคัญ ปลาร้าแต่ละที่มีวิธีทำอย่างไรบ้าง โดยเฉพาะคำกล่าวที่ว่า ปลาร้าดีต้องมีหนอน จะจริงหรือไม่ ห้ามพลาด!