สนามข่าว 7 สี

อนุวัตจัดให้ : วังส้มซ่า จ.พิษณุโลก

อนุวัตจัดให้ วันนี้ จะพาไปกินอาหารไทยแบบโบราณสูตรตำหรับชาววัง ที่วังส้มซ่า จังหวัดพิษณุโลก

วันนี้ขอพาคุณผู้ชมย้อนอดีต ไปกินอาหารชาววัง ไม่ไกล้ไม่ไกล อยู่หมู่ที่ 1 ตำบลท่าโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก วัตถุดิบต่าง ๆ มีส่วนผสมของส้มซ่า มีที่นี่ที่เดียว นั่นก็คือ บ้านวังส้มซ่า ก่อนที่เราจะรับประทานอาหารสูตรชาววัง ต้องไปเก็บส้มซ่ากันก่อน

หมู่บ้านวังส้มซ่า มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ทุกบ้านจะปลูกส้มซ่ากันหมด ใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง โดยเฉพาะเป็นสมุนไพร สมัยก่อนปลูกเยอะ แต่พอพืชผลอื่น ๆ เข้ามา ส้มซ่าก็หายไป มีหมู่บ้านแห่งนี้ที่ยังปลูกกันอยู่ ตอนนี้สนนราคาขายกิโลกรัมละ 35 บาท ทำไมราคาแพงขนาดนี้ ต้องไปหาคำตอบ

ได้แล้วส้มซ่า เอาไปทำอะไร แบบชาววัง ต้องกินอาหารเปิดปากก่อน นั่นก็คือ ม้าฮ่อ อาหารเปิดปากครบรส เคยชิมแต่ของแปลก สารภาพแบบนี้ไม่เคยกินจริง ๆ ก่อนอื่นต้องปอกส้มซ่าก่อน เคล็บลับการปอกส้มซ่า ต้องใช้มีดถึง 3 เล่ม เพื่อไม่ให้ส้มซ่าขม เล่มแรกเอาเปลือกออก เปลือกไม่ทิ้งนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อย่างอื่นต่อ ต้องเปลี่ยนมีดเพื่อเอาเส้นใยขาว ๆ ออก ไม่งั้นจะขม ส่วนมีดเล่มที่ 3 ใช้หั่นส้มซ่า ยังไม่หมดแค่นี้ ม้าฮ่อ ต้องมีเครื่อง นำน้ำตาลมาเคี้ยวกับน้ำและน้ำส้มซ่า ใส่ถั่วลิสง หัวไชโป้ว เคี้ยวให้ส่วนผสมเข้ากัน จากนั้นนำส่วนผสมไปราดบนส้มซ่า ตามด้วยพริกลูกโดด ผักชี หน้าตาเป็นแบบนี้ สำหรับอาหารเปิดปากก่อนกินอย่างอื่น

แบบนี้พวกผมก็ไม่เคยกิน อธิบายรสชาติไม่ถูก รู้แต่ว่าครบรสทั้งหมด สมกับเป็นอาหารเปิดปาก อีกหนึ่งเมนูที่ไม่ควรพลาดถ้ามาวังส้มซ่าต้องกิน ส้มฉุน

อาหารตั้งแต่สมัยโบราณ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ล้นเกล้ารัชกาลที่ 2 ได้พระราชนิพนธ์ไว้ใน กาพย์เห่ชมเครื่องคาว-หวาน สิ่งที่ขาดไม่ได้สำหรับทำส้มฉุน 4 อย่าง คือ ลิ้นจี่ หอมเจียว ขิง และส้มซ่าซอย วัตถุดิบมาคนละทิศคนละทาง แล้วจะลงตัวได้อย่างไร มาลองดู

นอกจาก 4 สิ่งแล้ว มีผลไม้ตามฤดูกาลอะไรก็ใส่ลงไป ใส่น้ำเชื่อมผสมน้ำส้มซ่า หน้าตาของส้มฉุน

เย็นสดชื่นลงตัว เมนูเหล่านี้เป็นเอกลักษณ์ของชาวชุมชนที่ช่วยกันรักษาเอาไว้ไม่ให้เลื่อนหายไป และให้นักท่องเที่ยวเข้ามาสัมผัส แต่ขอบอกว่า ใครจะมาต้องจองล่วงหน้าก่อน

น้ำส้มซ่า ก็ถูกต่อยอดการเป็นน้ำต้อนรับนักท่องเที่ยวที่มาดูงาน มีมากมายหลากหลาย ส้มซ่าน้ำผึ้ง น้ำเชื่อม โซดา และมีมากมายสารพัด ดื่มดับกระหาย ให้ร่างกายสดชื่น

ผลส้มซ่า และใบส้มซ่า ยังถูกต่อยอดไปทำผลิตภัณฑ์ได้หลายอย่าง ที่สบู่ ครีมทาผิว สมุนไพร และอีกมากมาย ถือเป็นอีกหนึ่งชุมชนที่ประสบความสำเร็จจากการนำวัตถุดิบของชุมชนมาต่อยอดจนเป็นที่รู้จัก มีนักท่องเที่ยวแวะเข้ามาดูงานที่พิษณุโลกบ่อย