สนามข่าว 7 สี

เจษฎาโอ้โฮ : ข้าวก่ำคำพอุง จ.ร้อยเอ็ด

สนามข่าว 7 สี - พาไปชิมข้าวเหนียวดำ หรือข้าวก่ำคำพอุง จังหวัดร้อยเอ็ด ที่มีจุดเด่นอยู่ที่ความพิถีพิถัน ตั้งแต่การปลูกจนถึงการเก็บเกี่ยว ใช้แรงงานคนแทนเครื่องจักร โดยเฉพาะทาลานตีข้าวด้วยขี้ควาย ซึ่งไม่ค่อยมีให้เห็นเท่าไหร่ งานนี้ออกแรงหน่อย แต่คุ้มค่าและอิ่มด้วย ติดตามพร้อมกันใน "เจษฎาโอ้โฮ"

นอกจากจะได้ชิม ข้าวก่ำ หรือข้าวเหนียวดำ ร้อน ๆ หอม ๆ นุ่ม ๆ ที่เพิ่งจะเก็บเกี่ยวเสร็จใหม่ ๆ แล้ว ยังจะได้ดูอีกวิถีการใช้ขี้ควายทาลานตีข้าวแบบโบราณ ที่ไม่ค่อยจะมีให้เห็นในปัจจุบันอีกด้วย รับรองว่างานนี้ได้เหงื่อ แต่สนุกสนานม่วนซื่นแน่นอน ห้ามพลาด เจษฎาโอ้โฮ วันนี้

กว่าจะได้กิน พ่อเสงี่ยม คำบุญเหลือ บอกว่าต้องออกแรงเก็บขี้ควายมาใช้ทาลานตีข้าวกันก่อน 

ขี้ควายเก่า ๆ แห้ง ๆ แบบนี้ ใช้ไม่ได้ ต้องเป็นขี้ควายใหม่ ๆ เพราะว่ามีความเหนียว ๆ หนืด ๆ ในตัว

จากนั้นนำมาเทในลานที่เตรียมไว้ พรมน้ำให้ชุ่ม ใช้เท้าเปล่าออกแรงช่วยกัน ละเลงให้เต็มลาน ใช้ไม้กวาดที่ทำจากต้นขัดมอญ เกลี่ยให้เนียนเสมอ ลบรอยย่ำให้หมด อย่าให้บางไปหรือว่าหนาไป

ตากแดดทิ้งไว้ 1-2 วัน ก็ใช้ได้ คุณสมบัติของขี้ควายที่แห้งแล้ว เหมือนกับแผ่นเคลือบ ไม่ให้ข้าวเปลือกปนกับดิน

อีกภูมิปัญญาที่น่าทึ่ง แต่ว่าค่อย ๆ เลือนหายไปจากสังคมชนบทบ้านเรามาหลายสิบปีแล้ว ด้วยความที่มีอุปกรณ์อำนวยความสะดวกอย่างผ้าใบ หรือว่าตาข่าย แทน

อีกเหตุผลก็คือ การทำนาแปลงใหญ่ ๆ เน้นปริมาณมาก ๆ รถเกี่ยวข้าวทุ่นแรงเข้ามาแทนที่แรงงานคนทั้งหมด

แต่ชาวนาตำบลคำพอุง หันมาทำนาแบบประณีต พิถีพิถันกันทุกขั้นตอน ตั้งแต่การปลูกไปจนถึงการเก็บเกี่ยว เรียกว่าทำน้อย ๆ แต่ให้มีคุณภาพ ผลผลิตที่ได้เพิ่มเกือบเท่าตัว แถมยังได้ราคาดีอีกด้วย

ที่สำคัญ ยังได้ถ่ายทอดเรื่องราวเหล่านี้ให้คนรุ่นหลัง อย่างน้อง ๆ กลุ่มนี้ ก็บอกว่าที่บ้านก็ทำนา แต่ว่าการลงแขกทาลานตีข้าวด้วยขี้ควายแบบนี้ ยังไม่เคยเห็นเหมือนกัน

ออกแรงกันเหนื่อย ก็ได้เวลาที่หลายคนรอคอยแล้ว ข้าวเหนียวดำ หรือว่าข้าวก่ำคำพอุง ใหม่ ๆ กลิ่นหอม ๆ กินกับอะไรก็อร่อย กินกับอะไรก็แซ่บหลาย

อย่างวันนี้มีทั้งลาบเป็ด และต้มเป็ดร้อน ๆ ข้าวก่ำยังมาทำเป็นของหวาน ตำใส่น้ำตาลอ้อย งาขาว รสชาติอร่อยดี แถมยังหอมอีกด้วย

หรือจะเป็นข้าวก่ำทอด ราดน้ำยำหมูสับกับกุ้ง หน้าตาออกมาเก๋ดี แถมยังแซ่บด้วย

ถามว่ารสชาติข้าวเหนียวดำ หรือข้าวก่ำคำพอุง เป็นอย่างไร ผมว่าอาจจะไม่ได้วิเศษ หรือแตกต่างจากข้าวที่อื่น ๆ มากนัก แต่ถ้าได้ลองมาสัมผัสถึงวิถี สัมผัสถึงความเป็นมา ความเอาใจใส่ของชาวนาที่นี่ น่าจะเป็นคำอธิบายได้ดีกว่า

ผ่านมาแถว ๆ นี้ หาโอกาสมาลอง มาอุดหนุนของดีชุมชน ขอบคุณ ปู่ย่า ฟาร์มสเตย์ จังหวัดร้อยเอ็ด