สนามข่าว 7 สี

กล้าลองกล้าลุย : อาชีพคนบนเตาเผาถ่าน จ.หนองบัวลำภู ตอน 2

สนามข่าว 7 สี - กล้าลองกล้าลุย วันนี้ คุณต้นกล้า ชัยอนันต์ ยังอยู่ที่จังหวัดหนองบัวลำภู กับ "อาชีพคนบนเตาเผาถ่าน" ภูมิปัญญาชาวบ้าน ที่ไม่ใช่แค่การเผาถ่านธรรมดา ๆ เพราะหลังจากที่เมื่อวานนี้ เรียงฟืนลงในเตาเสร็จแล้ว เป็นขั้นตอนของการผจญฝุ่นจากเตาเผา เข้าไปเอาถ่านออกมา ทุลักทุเลและลำบากขนาดไหน ไปติดตามชมพร้อมกัน

วันนี้ กล้าลองกล้าลุย พร้อมกับทีมงาน เรายังอยู่กันที่ บ้านโนนสัง หมู่ 1 จังหวัดหนองบัวลำภู กับ พ่อรัตน์ นิรัตน์ ศรีหาวงษ์ และ พ่อหำ กฤษดา คงปราณี หลังจากที่เราทำความสะอาดเตา และเอาฟืนใส่ในเตาเผาถ่านแบบดั้งเดิม ที่เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านมานานหลายปีแล้ว จากนี้ก็พร้อมจุดเตาต่อแล้ว

เมื่อปิดและฉาบหน้าเตาเสร็จแล้ว ก็จะจุดไฟด้านหลังเตา พร้อมกับเจาะเปิดรูด้านข้าง ซึ่งการเผาวันแรกเป็นการไล่ความชื้นออกจากไม้ วันที่ 2 ความร้อนจะเข้าไปในเนื้อไม้ และที่สำคัญ ต้องดูเรื่องไฟ และอุณหภูมิ ให้มีความร้อนที่พอดี ร้อนมากก็ไม่ดี จากที่จะได้ถ่านก็จะกลายเป็นขี้เถ้า หรือถ้าร้อนน้อยไป การเผาไหม้ก็ไม่สมบูรณ์ ทำให้ได้ถ่านในปริมาณน้อย และไม่มีคุณภาพดีเข้าไปอีก จากนี้ไปมีเวลาได้พักหายใจเป็นเวลา 1 สัปดาห์

ด้านในเตา ตอนนี้ไฟมอดหมดแล้ว แต่ยังคงไว้ซึ่งความร้อนสูง เนื่องจากผ่านการเผาไหม้มาเป็นสัปดาห์แล้ว พ่อรัตน์ จะรับหน้าที่หยิบจับเอาถ่านที่อยู่ในเตาเผาออกมาไว้ด้านนอก และต้องทำด้วยความว่องไวมาก นอกจากร้อนแล้ว ที่เห็นได้ชัดก็คือ ฝุ่นควัน ละอองเล็ก ๆ เหล่านี้ ฟุ้งกระจายอยู่ทั่วไป ทำให้หายใจลำบากมาก ๆ ตอนทำงาน

แค่เราอยู่ด้านนอก ดูพ่อ ๆ ทำงาน ก็หายใจตามแทบจะไม่ทันแล้ว ถือเป็นการทำงานจุดที่อันตรายพอสมควร จากละอองฝุ่นเล็ก ๆ นี่จึงเป็นเหตุผลที่ไม่ค่อยมีใครอยากทำอาชีพนี้สักเท่าไหร่

ด้านในเตาที่เราต้องเอาถ่านออกมา ร้อนไม่เท่าไหร่ แต่ฝุ่นควันจำนวนมาก ทำให้ต้องกลั้นหายใจให้ได้นานที่สุด จากนั้นก็ออกมาหายใจเป็นระยะ ๆ ทำแบบนี้สลับกันไป จนกว่าถ่านด้านในจะหมด แต่ว่าผมเองทำไปได้สักพักนึง เจอดีเลย

ถ่านไม้ เมื่อแตกหักก็จะมีความคมค่อนข้างมาก ยิ่งถ้าทำงานมือเปล่า และไม่ทันระวัง ก็อาจได้เลือดแบบผม งานนี้ ถึงได้รู้ว่าทำงานแบบนี้ควรมีอุปกรณ์ป้องกัน เพราะใช้เวลากว่าจะเอาถ่านออกมาได้ ก็ผ่านไปครึ่งค่อนวันได้

ถ่านหลังจากนี้ก็จะบรรจุลงในกระสอบ หรือถุงพลาสติก เพื่อส่งขายอีก กลายเป็นอาชีพหลักที่สร้างรายได้ให้กับครอบครัวมาอย่างยาวนาน