ถอดบทเรียนต่างประเทศ กรณีลดอายุเด็กในการรับผิดทางกฎหมาย

ห้องข่าวภาคเที่ยง - สำนักข่าว NHK ของญี่ปุ่น รายงานเมื่อวันที่ 18 มกราคมที่ผ่านมา ว่า ชายชาวญี่ปุ่นได้รับโทษประหารชีวิตจากอาชญากรรมที่กระทำในฐานะผู้เยาว์ โดยศาลญี่ปุ่นตัดสินประหารชีวิต นายยูกิ เอนโดะ ซึ่งอายุ 19 ปี ในปี 2564 ที่เป็นผู้เยาว์ในขณะที่ก่ออาชญากรรมเมื่อ 3 ปีที่แล้ว ด้วยการบุกเขาไปแทงพ่อแม่ของหญิงที่เขาแอบชอบ และจุดไฟเผาบ้านของพวกเขาในจังหวัดยามานาชิ ทางตะวันตกของกรุงโตเกียว โดยโทษประหารชีวิตดังกล่าวนับเป็นครั้งแรก

นับตั้งแต่ ญี่ปุ่น แก้ไขกฏหมายเยาวชน เมื่อเดือนเมษายน ปี 2565 ด้วยการลดอายุการบรรลุนิติภาวะตามกฎหมาย จาก 20 ปี ลงเหลือ 18 ปี ทั้งนี้ ญี่ปุ่น และสหรัฐอเมริกา เป็น 2 ใน 7 ประเทศ ของกลุ่มจี 7 (G7) ที่ลงโทษประหารชีวิตด้วยวิธีต่าง ๆ รวมถึงการแขวนคอในญี่ปุ่น และการฉีดยาพิษในสหรัฐฯ

ส่วนที่ ฟิลิปปินส์ ในปี 2562 สภาผู้แทนราษฎรของฟิลิปปินส์ เคยผ่านร่างกฎหมายเสนอให้มีการลดอายุขั้นต่ำของการรับผิดชอบความผิดทางอาญาลง จาก 15 ปี เป็น 12 ขวบ แต่ในปี 2563 ถูกกลุ่มสิทธิเยาวชนหลายกลุ่มออกมาต่อต้านและเรียกร้องให้มีการยกเลิกร่างกฎหมายฉบับดังกล่าว รวมทั้งกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

ส่วนที่ จีน เมื่อปี 2563 คณะกรรมการถาวรประจำสภาผู้แทนประชาชนแห่งชาติ ซึ่งเป็นสภานิติบัญญัติระดับชาติของจีน รับรองการแก้ไขกฎหมายปรับลดอายุขั้นต่ำของการรับผิดทางอาญาลง จาก 14 ปี เป็น 12 ขวบ สำหรับการกระทำผิดร้ายแรง โดยเด็กอายุ 12-14 ปี ต้องได้รับโทษทางอาญา หากฆ่าผู้อื่นโดยเจตนาด้วยวิธีการอันทารุณโหดร้าย หรือทำร้ายผู้อื่นโดยเจตนาด้วยวิธีการอันทารุณโหดร้ายจนนำไปสู่การเสียชีวิตหรือทุพพลภาพร้ายแรง ส่วนเด็กที่มีอายุ 14-16 ปี อาจถูกลงโทษทางอาญา หากจงใจก่ออาชญากรรมร้ายแรง เช่น การฆาตกรรมและการข่มขืน ซึ่งกฎหมายดังกล่าวเริ่มมีผลบังคับใช้ เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2564

สำหรับ เกาหลีใต้ เมื่อเดือนตุลาคม 2566 รัฐบาลได้ตัดสินใจลดอายุเยาวชนหากก่อความผิด จากเดิมคือ 14 ปี ลดลงเหลือ 13 ปี หลังจากในประเทศพบเหตุอาชญากรรมที่ผู้ก่อเหตุเป็นเยาวชนมากขึ้น

ขณะที่ สกอตแลนด์ เคยมีการเปลี่ยนกฎหมายคุ้มครองเยาวชนโดยเพิ่มอายุจาก 8 ปี ที่เคยเป็นเกณฑ์อายุที่น้อยที่สุดในยุโรป เป็น 12 ปี เมื่อปี 2553 แต่ยังถือว่ายังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของยุโรปที่ อยู่ระหว่างอายุ 14-15 ปี

ส่วนที่สหรัฐฯ เครือข่ายความยุติธรรมเด็กและเยาวชนแห่งชาติ (National Juvenile Justice Network) ซึ่งเป็นเครือข่ายองค์กรไม่แสวงผลกำไร รายงานว่า นับถึงเดือนตุลาคม 2022 พบว่า มี 24 รัฐ ที่ไม่ได้ระบุอายุขั้นต่ำการรับผิดทางอาญาระบุไว้ในกฎหมาย ซึ่งหลักเกณฑ์สำหรับการโอนคดีเยาวชนไปยังศาลผู้ใหญ่แตกต่างกันไปในแต่ละรัฐ และขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของศาล