ย้อนดูเส้นทางแม่น้ำสาย ทำไมท่วมถี่

ห้องข่าวภาคเที่ยง - ย้อนไปดูว่าพื้นที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ปัจจุบันเศรษฐกิจการค้าชายแดนจะสร้างเม็ดเงินมหาศาลในแต่ละปี แต่ก็ต้องเผชิญกับน้ำท่วมปีหนึ่งไม่ต่ำกว่า 5-6 ครั้ง โดยเฉพาะครั้งนี้ถือว่าน้ำท่วมใหญ่ในรอบ 80 ปี

ภาพแม่น้ำสาย ในปัจจุบันให้กันก่อนถูกน้ำท่วม น้ำไหลเอื่อยผ่านชุมชนต่าง ๆ จะสังเกตเห็นว่าบ้านเรือนต่าง ๆ ทั้งฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน และบ้านเรา ปลูกสร้างบ้านเรือนติดริมแม่น้ำ เหลือเป็นทางเดินเดิมกว้างสุดเฉลี่ยประมาณ 20-30 เมตร

เราจะพาย้อนอดีตไปเมื่อ 50 ปีก่อน แม่น้ำสาย เส้นกั้นพรมแดนระหว่างไทย-เมียนมา ไหลผ่าน จะเห็นภาพทั้งสองฝั่งแม่น้ำ ยังมีพื้นที่ห่างจากชุมชน ที่ปลูกสร้างบ้านเรือน เข้าใจว่าน่าจะเป็นพื้นที่ถูกน้ำท่วมเมื่อถึงฤดูน้ำป่าไหลหลาก

และเมื่อนำภาพในปัจจุบันมาวางเปรียบเทียบดู จะเห็นได้เลยว่ามีการปลูกสร้างบ้านเรือน เรียกได้ว่าติดริมแม่น้ำสายเลย ทั้งฝั่งบ้านเรา และฝั่งเมียนมา ทำให้พื้นที่ทางน้ำไหลช่วงฤดูน้ำหลาก ร่องน้ำเหลือเพียงเท่านี้ จึงไม่สามารถรับปริมาณน้ำจากฝนตกหนักได้เลย

เราได้จำลองภาพเหตุการณ์ ยกตัวอย่าง แค่ปริมาณน้ำฝนตกไม่เกิน 100 มิลลิเมตร ในพื้นที่ต้นน้ำ ทั้งฝั่งบ้านเรา และฝั่งเมียนมา ส่วนใหญ่เป็นดอยสูงยอดเขามากมาย จะมีน้ำป่าไหลหลากลงไปรวมกับแม่น้ำสาย มีปริมาณมากขึ้นจะล้นตลิ่งเข้าท่วมบ้านเรือนตามชุมชนต่าง ๆ

จากข้อมูลปริมาณน้ำฝนที่ตกในพื้นที่จังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ และแม่ฮ่องสอน รวมทั้งฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน ช่วงระหว่างวันที่ 9-10 กันยายน โดยเฉพาะในพื้นที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เรียกได้ว่าตกแบบทั้งวันทั้งคืนติดต่อกัน 2 วัน คาดการณ์ว่าวัดปริมาณน้ำฝนได้มากกว่า 100 มิลลิเมตร ประกอบกับแม่น้ำสาย เป็นแม่น้ำกั้นพรมแดน ไทย-เมียนมา จึงไม่มีสถานีวัดระดับน้ำ หรือฝายกั้นน้ำ ปริมาณน้ำที่ไหลหลากลงมา จึงไหลมาด้วยความเร็วกวาดสิ่งของที่ขวางทางน้ำไม่แข็งแรงเสียหายหมด ก่อนจะไหลไปลงสู่แม่น้ำโขงที่สามเหลี่ยมทองคำ อำเภอเชียงแสน

ตั้งแต่ต้นปีนี้ อำเภอแม่สาย ถูกน้ำท่วมมาแล้ว 5-6 ครั้ง แต่ละครั้ง มีน้ำท่วมอยู่ไม่นาน ซึ่งก็มีการแจ้งเตือนภัยทางแอปพลิเคชันไลน์ ในแต่ละกลุ่ม ทำให้มีการเตรียมตัวรับมือทุกครั้ง แต่ครั้งนี้อาจชะล่าใจ ไม่คาดคิดว่าปริมาณน้ำจะมามาก ต้องถอดบทเรียนรอบนี้ เรียนรู้เรื่องการสื่อสาร แจ้งหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง นำอุปกรณ์ เครื่องมือต่าง ๆ เตรียมแผนรับมือสถานการณ์ ช่วยเหลือประชาชนได้อย่างทันท่วงที