เวลา 12.34 น. วันนี้ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เสด็จไปยังอาคารวิทยาลัยแพทยศาสตร์ศรีสวางควัฒน ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ ทรงบรรยายพิเศษ เรื่อง "การเกิดโรคมะเร็ง หรือ Oncogenesis" พระราชทานแก่นักศึกษาหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต (หลักสูตรใหม่ พ.ศ.2563) วิทยาลัยแพทยศาสตร์ศรีสวางควัฒน รุ่นที่ 4 ชั้นปีที่ 3 ประจำปีการศึกษา 2568
เรื่องการเกิดโรคมะเร็ง เป็นความรู้พื้นฐานที่มีความสำคัญ เนื่องจากปัจจุบัน โรคมะเร็ง คือสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของไทย และมีแนวโน้มที่จะมีอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดี เป็นมะเร็งที่พบมากในประเทศ และมีอัตราการเกิดและเสียชีวิตสูงที่สุดในโลก รวมไปถึง มะเร็งปอดด้วย สาเหตุของการเกิดโรคมะเร็งไม่ได้มาจากเรื่องทางพันธุกรรมเพียงอย่างเดียว แต่มีปัจจัยเสี่ยงจากสิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิต รวมถึงการได้รับ สัมผัสสารเคมี ไวรัสก่อมะเร็ง และรังสีร่วมด้วย ขณะนี้มีการศึกษาวิจัยอย่างกว้างขวางในวงการวิทยาศาสตร์การแพทย์ เพื่อหาวิธีการตรวจวินิจฉัย และรักษาเพื่อลดอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยอย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น นักศึกษาแพทย์จึงต้องมีความรู้ขั้นพื้นฐานหลายสาขาทั้งชีวเคมี ชีววิทยาระดับโมเลกุล สรีรวิทยา และเภสัชวิทยา ที่จำเป็นในการศึกษาการเกิดมะเร็งตั้งแต่ในระยะเริ่มต้น ไปจนถึงการพัฒนายาที่มีคุณสมบัติเฉพาะอย่างหลากหลาย นำไปสู่การรักษาแบบมุ่งเป้าที่ดีขึ้นกว่าเดิม สำหรับหัวข้อที่ทรงบรรยายในวันนี้ เป็นเรื่อง กระบวนการและขั้นตอนของการเกิดมะเร็งและชีววิทยาของเซลล์มะเร็ง ประกอบด้วยหลายขั้นตอน มีความซับซ้อนในตัวเอง เช่น กลไกการเกิดมะเร็งจากสารเคมี โดย "ขั้นเริ่มต้น" เชื่อว่าสามารถแยกเป็น 2 รูปแบบ คือ กลไกที่ทำลาย หรือเปลี่ยนแปลงดีเอ็นเอโดยตรง และทำให้เกิดการกลายพันธุ์ จนภายหลังกลายเป็นเซลล์มะเร็ง ซึ่งเกิดจากสารอะฟลาท๊อกซิน พบจากเชื้อรา ในเมล็ดธัญพืชชนิดต่าง ๆ และสารไนโตรซามีน พบในอาหาร เช่น ปลาร้า กะปิ และเครื่องดื่มบางชนิด ส่วนกลไกที่ไม่ได้ทำลายดีเอ็นเอโดยตรง จะมีการทำปฏิกิริยาในระบบการควบคุมการแสดงออกของยีน นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงและเกิดเป็นเซลล์มะเร็ง เมื่อเข้าสู่ "ขั้นก่อตัว" เซลล์จะถูกกระตุ้นให้เพิ่มจำนวนมากขึ้น และเข้าสู่ "ขั้นกระจายตัว" เซลล์มะเร็งมีลักษณะทางชีววิทยาที่สำคัญ คือการแบ่งตัวอย่างไม่หยุดยั้ง และการเปลี่ยนแปลงในโปรตีน ซึ่งระยะแรก เซลล์มะเร็ง จะอยู่รวมกันในบริเวณที่เกิดความผิดปกติ หากตรวจพบในระยะนี้ จะมีโอกาสยับยั้งและรักษาให้หายได้ โดยทรงยกตัวอย่างด้านชีววิทยาของของเซลล์มะเร็งระหว่างการบรรยาย ทำให้นักศึกษาแพทย์เข้าใจเนื้อหาบทเรียนได้ง่ายขึ้น
