เพจดังเตือน เบ่งอุจจาระแรง ล้มตึงเลือดออกกลางสมอง

ชายวัย 62 ปี ท้องผูกเบ่งอุจจาระแรง ล้มตึงปากเบี้ยว CT สแกนพบเลือดออกกลางสมอง มีประวัติความดันโลหิตสูง กินยาไม่ต่อเนื่อง เพจ Tensia เตือนการกลั้นเบ่งพอคลายการเบ่ง ความดันจะพุ่งกระฉูดทันที ย้ำเตือนความดันโลหิตสูงน่ากลัว คุมได้ไม่ดี รู้ตัวอีกทีก็เกิดภาวะแทรกซ้อนแล้ว

วันนี้ (24 ก.พ.69) เพจ Tensia เพจวิทยาศาสตร์ที่ให้ข้อมูลด้านสุขภาพและการดูแลร่างกาย ให้ข้อมูลเตือนถึงอันตรายของการเบ่งอุจจาระแรง โดยยกเคสชายอายุ 62 ปี เบ่งอุจจาระแรง จนล้มตึงไป ปากเบี้ยว ตรวจพบเลือดออกกลางสมอง โดยผู้ป่วยชายอายุ 62 ปี มีโรคประจำตัว มานานหลายสิบปี คือ ความดันโลหิตสูง ซึ่งคุมความดันได้ไม่ดีเลย ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ค่าความดันตัวบนของ มักอยู่แถว ๆ 160–180 mmHg มาโดยตลอด

นัดพบแพทย์ไปบ้าง ไม่ไปบ้าง รับยามาแล้วก็ไม่ค่อยกิน วันไหนที่รู้สึกเวียนหัว คิดเอาเองว่าความดันขึ้น ถึงจะค่อยกินยา ดังนั้นการกินยาจริง ๆ คือน้อยมาก หากรู้สึกผิดปกติ อาการอะไรแปลกๆ จะกินยา ช่วง 1 หนึ่งเดือนมานี้ ผู้ป่วยมีปัญหาเรื่องท้องผูก เข้าห้องน้ำค่อนข้างนาน ภรรยาตั้งใจจะพาไปส่องกล้องตรวจเพิ่มเติม และกลับไปรักษาโรคความดันต่อ แต่ผู้ป่วยก็ปฏิเสธ

ข้อความตอนหนึ่ง เพจ Tensia ระบุว่า เช้าวันเกิดเหตุ ผู้ป่วยเดินเข้าห้องน้ำเหมือนทุกวัน แต่ภรรยารู้สึกว่า สามีเบ่งดังกว่าปกติ หลายรอบติดกัน สักพักก็เงียบไป เหมือนได้ยินเสียงกระทบพื้นห้องน้ำ ภรรยาจึงรีบเข้าไปดู พบสามีนอนเอียงอยู่กับพื้นห้องน้ำ เรียกชื่อเท่าไหร่ก็ไม่ตอบ ปากเบี้ยว จึงโทรเรียกรถพยาบาลทันที

ที่ห้องฉุกเฉิน แพทย์ประเมินอย่างรวดเร็ว พบว่าน่าจะเป็นโรคหลอดเลือดสมอง จึงรีบส่ง CT สมองทันที ผลคือมีเลือดออกในใจกลางสมองส่วนที่เรียกว่า “Thalamus” แถมเลือดทะลักเข้าโพรงสมอง ซึ่งเป็นหนึ่งในตำแหน่ง “ขาประจำ” ของเลือดออกในสมองจากความดันโลหิตสูง (รองจาก Basal ganglia) เพราะเป็นตำแหน่งที่หลอดเลือดได้รับแรงเฉือนสูงสุด เมื่อทุกช่วงเวลาของชีวิต ความดันอยู่ในระดับสูงตลอด มันจะค่อย ๆ ทำลายผนังไปเรื่อย ๆ จนเส้นใยพัง กล้ามเนื้อเรียบที่เสริมความแข็งแรงอยู่ก็พัง

ในที่สุด จะโป่งออกเป็นกระเปาะเล็ก ๆ (Charcot-Bouchard aneurysm) ซ่อนตัวอยู่ในความเงียบ รอวันที่ความดันพุ่งขึ้นมาเฉียบพลัน จะฉีกกระเปาะนี้แล้วเลือดทะลักออกมา ซึ่งผู้ป่วยรายนี้มีปัญหาท้องผูกและกลั้นเบ่งพอดี เพราะการกลั้นเบ่ง (Valsalva maneuver) พอคลายการเบ่งเมื่อไร ความดันจะพุ่งกระฉูดทันที

เดิมทีความดันผู้ป่วยก็สูงอยู่แล้ว ก็จะพุ่งขึ้นไปอีก ในที่สุดก็ฉีกกระเปาะที่มีไว้อยู่เดิมขาดแล้วเลือดออกท่วมสมองส่วน Thalamus ก้อนเลือดดันไปกดใยประสาทการเคลื่อนไหว (Internal capsule) ซึ่งทำให้เกิดการอ่อนแรงครึ่งซีกเฉียบพลัน

สิ่งที่อยากฝากไว้จากเคสนี้ คือ

1 ความดันโลหิตสูง น่ากลัว มันกัดกินหลอดเลือดของเราทีละน้อย รู้ตัวอีกทีเกิดภาวะแทรกซ้อนแล้ว ต้องคุมความดันทั้งการปรับพฤติกรรมแบบจริงจัง ถ้าถึงที่สุดแล้วปรับยังไงก็ไม่ลง ควรรับยาไปกินคุมอาการ ถ้าทุกอย่างเข้าที่แล้ว แพทย์จะลดยา สุดท้ายหยุดยาได้

2️ ถ้าท้องผูก ควรปรับพฤติกรรมเคร่งครัด
– กินผักผลไม้ (หวานน้อย) ที่มีเส้นใย
– ดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อลด ADH ทำให้ร่างกายไม่ดึงน้ำกลับมากเกินไป ส่งผลให้ก้อนอุจจาระไม่แข็งจนเกินไป
– ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
– ถ้าท้องผูกมาก ควรพบแพทย์หาสาเหตุและใช้ยาระบายที่เหมาะสม

3️ ถ้ามีอาการ
– ปวดหัวเฉียบพลันมากผิดปกติ
– หน้ามืด แขนขาอ่อนแรง
– พูดไม่ชัด หน้าเบี้ยว
หรืออาการใดที่ไม่ปกติแบบเฉียบพลัน เรียกคนช่วย หรือ โทร 1669 ทันที