วันนี้ (27 ก.พ. 69) นายมานะ ศิริพิทยาวัฒน์ ที่ปรึกษาการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด เป็นประธานเปิดตัวรายงานเกี่ยวกับสารตั้งต้นและเคมีภัณฑ์ และอุปกรณ์ที่มักใช้ในการลักลอบผลิตยาเสพติดและวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท ประจำปี 2025 เพื่อเผยแพร่สถานการณ์ยาเสพติด สารตั้งต้น และเคมีภัณฑ์
รวมถึงวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทที่ส่งผลกระทบต่อภูมิภาคอาเซียนและระดับโลก จำนวน 3 ฉบับ โดยมีศาสตราจารย์แพทย์หญิงสาวิตรี อัษณางค์กรชัย สมาชิก INCB (International Narcotics Control Board) ปี 2025-2030 และนายไรเนอร์ พัง ผู้จัดการโครงการยาเสพติดและสารตั้งต้น ของ UNODC (United Nations Office on Drugs and Crime) ร่วมบรรยายแนวทางและมาตรการรับมือสถานการณ์ยาเสพติดในอนาคต
โดยในการประชุม มีการรายงานสถานการณ์ยาเสพติดในเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบว่ายาบ้ายังคงเป็นภัยคุกคามอันดับหนึ่ง ขณะที่คีตามีนพบการแพร่ระบาดมากขึ้น และในปี 2024 ภูมิภาคเอเชียกลายเป็นแหล่งผลิตฝิ่นผิดกฎหมายที่ใหญ่ที่สุดในโลก
ขณะที่สถานการณ์ยาเสพติดในระดับโลก รายงานว่า กลุ่มผู้ค้ายาเสพติดเริ่มใช้สารตั้งต้นรูปแบบใหม่ที่ไม่อยู่ในบัญชีควบคุม การใช้ยาหลายชนิดร่วมกัน โดยก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอย่างมาก และมีการเปลี่ยนรูปแบบไปสู่การค้าในโลกดิจิทัลมากขึ้น
ศาสตราจารย์แพทย์หญิงสาวิตรี อัษณางค์กรชัย สมาชิก INCB เปิดเผยว่า ยุคนี้เป็นยุคของสารเสพติดสังเคราะห์ที่ผลิตในห้องแล็บ โดยไม่จำเป็นต้องผลิตจากพืชตั้งต้น ซึ่งมีการพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว ผลิตง่ายขึ้น แค่มีห้องแล็บเล็ก ๆ ก็สามารถทำได้ และยังทำให้การติดตามจับกุมยากมากขึ้น
ดังนั้นเราจึงจะเห็นสารตั้งต้นตัวใหม่ ๆ ออกมาสู่ตลาดมากขึ้น แล้วก็ถูกนำไปใช้ผลิตยาเสพติดมากขึ้น เช่น สารตั้งต้นของ "เฟนทานิล" ซึ่งเป็นสารกลุ่มฝิ่น , สารตั้งต้นของยาบ้า หรือ "เมทแอมเฟตามีน" , สารตั้งต้นของ "แคตทิโนน" (Cathinone) ที่พบในใบกระท่อมแอฟริกา ซึ่งสารเหล่านี้จะมีการสังเคราะห์ให้รุนแรงมากขึ้น ออกฤทธิ์รุนแรงมากขึ้น อย่าง "ไนตาซีน" (Nitazenes) ที่นำไปผลิตเป็นสารเสพติดคล้ายเฮโรอีน แต่ออกฤทธิ์แรงกว่าเฮโรอีนหลาย 100 เท่า ทำให้ผลิตได้เยอะ ออกฤทธิ์เร็ว และผู้เสพอาจถึงตาย
ทางด้านนายมานะ ศิริพิทยาวัฒน์ ที่ปรึกษาการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด เผยว่า สารตั้งต้นเหล่านี้ เจ้าหน้าที่พยายามควบคุม แต่ก็มีการพัฒนาสารตั้งต้นตัวใหม่ออกมาเรื่อย ๆ ทำให้ ป.ป.ส. ต้องอัพเดทข้อมูลจากหน่วยงานต่าง ๆ อยู่ทุก ๆ ปี เพื่อนำไปแก้ไข ออกประกาศกระทรวงสาธารณสุขเพิ่มเติมในการควบคุมสารตั้งต้นเหล่านี้
นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาใช้เครื่องมือดิจิทัล AI และข่าวกรอง ในการจับตาสถานการณ์ยาเสพติด มีระบบแจ้งเตือนและออกใบอนุญาตการซื้อขายเคมีภัณฑ์ แจ้งเตือนการส่งออกเคมีภัณฑ์ และระบบชี้เป้าเครือข่ายค้ายาเสพติดทางออนไลน์ เฝ้าระวังแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ
และที่สำคัญคือแต่ละประเทศรวมถึงภาคเอกชนต้องร่วมมือกันสร้างพันธมิตรกับบริษัทขนส่งและเทคโนโลยี เพื่อป้องกันการถูกใช้เป็นช่องทางขนส่งและค้ายาเสพติด
