พลเอก ไพบูลย์ คุ้มฉายา องคมนตรี รองประธานคณะกรรมการมูลนิธิราชทัณฑ์ปันสุข ทำความ ดี เพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ และคณะ เดินทางไปยังเรือนจำจังหวัดมุกดาหาร อำเภอเมืองฯ ติดตามการดำเนินโครงการราชทัณฑ์ปันสุข ทำความ ดี เพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ในพื้นที่จังหวัดมุกดาหาร ยโสธร และร้อยเอ็ด โดยมี ผู้บัญชาการเรือนจำ, ผู้อำนวยสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน และผู้อำนวยการโรงพยาบาลแม่ข่าย ของทั้ง 3 จังหวัด รายงานการดำเนินงาน รวมทั้งร่วมวางแผน และหาแนวทางปฏิบัติงาน เพื่อสนองพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี และพระดำริสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ในการสร้างการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้ต้องขังอย่างเท่าเทียม ตามหลักมนุษยธรรม เมื่อพ้นโทษจะได้มีสุขภาพสมบูรณ์ทั้งกายและใจ
จากนั้น องคมนตรี เปิดโครงการแว่นปันสุข ตรวจคัดกรองและจัดหาแว่นสายตา เพื่อผู้ต้องขังเรือนจำจังหวัดมุกดาหาร ประจำปีงบประมาณ 2569 ซึ่งกระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับกระทรวงยุติธรรม ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติ ถวายเป็นพระราชกุศล และพระกุศล ตลอดจนพัฒนาคุณภาพชีวิตและสุขภาพของผู้ต้องขัง โดยเฉพาะการดูแลสุขภาพดวงตา
โอกาสนี้ ได้มอบ "แว่นปันสุข" แก่ตัวแทนผู้ต้องขัง ชาย-หญิง 15 คน ซึ่งจากการตรวจคัดกรอง พบว่ามีผู้ต้องขังประสบปัญหาด้านสายตาและการมองเห็น 636 คน โดยผู้ที่มีปัญหานอกเหนือจากค่าสายตาถดถอย ทางเรือนจำมีการจัดระบบส่งต่อเพื่อการวินิจฉัยโรค และรักษาตามความเหมาะสม
เรือนจังหวัดมุกดาหาร มีอำนาจคุมขังนักโทษเด็ดขาดได้ไม่เกิน 20 ปี ปัจจุบัน มีผู้ต้องขังชาย-หญิง 1,882 ราย มีโรงพยาบาลมุกดาหาร เป็นโรงพยาบาลแม่ข่าย มีการคัดกรองสุขภาพจิตในผู้ต้องขังแรกรับ และประเมินสุขภาพจิตด้วยแบบคัดกรองอย่างสม่ำเสมอ, มีการประเมินและคัดกรอง ส่งต่อผู้ต้องขังป่วยที่ใช้ยาและสารเสพติดเข้ารับการบำบัดรักษา ฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ต้องขังติดยาเสพติด มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้เป็นคนดีเพื่อกลับคืนสู่สังคมอย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านโครงการบำบัดฟื้นฟูผู้ต้องขังจิตเวช และผู้ต้องขังติดยาเสพติด ด้วยกิจกรรมศาสนบำบัด และอาชีวบำบัด
มีการขึ้นทะเบียนสิทธิหลักประกันสุขภาพผู้ต้องขังในเรือนจำ กับโรงพยาบาลแม่ข่าย ร้อยละ 97.7 มีการขึ้นทะเบียนคนพิการ และผู้สูงอายุ ตลอดจนส่งเสริมสุขภาพป้องกันโรคและฟื้นฟูสมรรถภาพพื้นฐานตามกลุ่มวัย อาทิ กลุ่มผู้ต้องขังแม่และเด็ก ปัจจุบันไม่มีผู้ต้องขังหญิงตั้งครรภ์ และเด็กติดผู้ต้องขัง
จากนั้น เดินทางไปยังโรงพยาบาลมุกดาหาร ซึ่งดำเนินการพัฒนาระบบบริการสาธารณสุขสำหรับผู้ต้องขัง เพื่อให้เข้าถึงการรักษาพยาบาลอย่างเท่าเทียม โดยมีการออกตรวจรักษา และให้บริการผ่านระบบ Telemedicine สำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรังและโรคทั่วไป, มีการตรวจคัดกรองวัณโรค ด้วยรถเอกซเรย์เคลื่อนที่ภายในเรือนจำ 2 ครั้ง/สัปดาห์, จัดอบรมเจ้าหน้าที่ และ อสรจ. เพื่อเสริมศักยภาพในการดูแลผู้ต้องขังได้อย่างถูกต้องและมีมาตรฐาน โดยเฉพาะด้านจิตเวช มี "ห้องพักใจ" สำหรับผู้ต้องขังป่วย แยกจากผู้ป่วยทั่วไป เพื่อเป็นการพิทักษ์สิทธิ์และความปลอดภัย ปัจจุบัน มีผู้ต้องขังป่วยเข้าพัก 1 คน
จากนั้น ไปตรวจเยี่ยมสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดร้อยเอ็ด อำเภอเมืองฯ ปัจจุบัน มีเด็กและเยาวชน ในความดูแล 92 คน ส่วนใหญ่กระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด, ความผิดเกี่ยวกับชีวิตและร่างกาย มีพยาบาลวิชาชีพ 1 คน, นักจิตวิทยา 2 คน มีโรงพยาบาลร้อยเอ็ด เป็นโรงพยาบาลแม่ข่าย, ส่วนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองจิก และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสวนพยอม ให้บริการด้านทันตกรรม และการรักษาอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย มีการตรวจสุขภาพจิตและประเมินสุขภาพจิตทุกคน ปัจจุบัน ไม่มีเด็กและเยาวชน มีปัญหาด้านสุขภาพจิตและจิตเวช, ด้านการส่งเสริมพัฒนาทักษะและสุขภาพ มีการส่งเสริมกิจกรรมฝึกฝนตนเอง เป็นการเพิ่มช่วงเวลาเรียนรู้และฝึกฝนตนเอง นอกเหนือจากการเรียนรู้ตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำหรับพัฒนาศักยภาพผู้เรียนรอบด้าน ทั้งสติปัญญาและทักษะชีวิต โดยเน้นให้ผู้เรียนรู้จักตนเอง วางแผนการเรียนรู้ตามความสนใจ ผ่านโครงการ "ทูบี นัมเบอร์ วัน" เน้นการให้โอกาส พัฒนาทักษะ และสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจให้เยาวชนด้วยกิจกรรมสร้างสรรค์ และศูนย์เพื่อนใจ To Be Number One Friend Corner เพื่อคืนคนดีสู่สังคม
