เวลา 14.16 น. วันนี้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยัง กรมการข้าว ภายในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน ทรงเปิดงานวันข้าวและชาวนาแห่งชาติ ประจำปี 2569 ซึ่งเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2552 คณะรัฐมนตรี มีมติให้วันที่ 5 มิถุนายนของทุกปี เป็น "วันข้าวและชาวนาแห่งชาติ" เนื่องจากเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2489 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อครั้งเป็นสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอดุลเดช ไปทอดพระเนตรกิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และทรงหว่านข้าวในแปลงนาของมหาวิทยาลัยฯ จึงถือเป็นวันสิริมงคลยิ่งของชาวนาไทย
โดยปีนี้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จัดขึ้นระหว่างวันที่ 5-7 มิถุนายน 2569 ภายใต้แนวคิด "รวมใจภักดิ์ รักษ์ข้าวไทย สองทศวรรษกรมการข้าวก้าวไกล ใต้ร่มพระบารมีพระพันปีหลวง" เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โอกาสนี้ มีพระราชดำรัสเปิดงานวันข้าวและชาวนาแห่งชาติ ประจำปี 2569
จากนั้น ทอดพระเนตรการแสดงโปงลาง ชุด "สู่ขวัญข้าว เชิญแม่โพสพ คืนนา สืนสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง" โดยสมาชิกกลุ่มศูนย์ข้าวชุมชนโนนกอก จังหวัดอุดรธานี และเยาวชนกลุ่มอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม อรรคฮาตสี จังหวัดมหาสารคาม
แล้วทอดพระเนตรนิทรรศการ อาทิ พระราชกรณียกิจ ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร, สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง, พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว, และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณ ต่อกิจการด้านข้าวและชาวนาไทย
นิทรรศการเชิดชูเกียรติชาวนาสถาบันและองค์กรชาวนา 4 สาขา จากสถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ได้แก่ เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาอาชีพทำนา ประจำปี 2569, สาขากลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวประจำปี 2569 กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหนองหิน จังหวัดอุบลราชธานี, สาขากลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวประจำปี 2569 ประเภทข้าวหอมมะลิ ประจำปี 2569 ศูนย์ข้าวชุมชนนาแปลงใหญ่นาเยีย จังหวัดอุบลราชธานี, สาขาศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าวชุมชน ประเภทข้าวอื่น ๆ ประจำปี 2569 ศูนย์ข้าวชุมชนกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหนองกุง จังหวัดบึงกาฬ
นิทรรศการวิชาการศูนย์ข้าวชุมชน ที่ขับเคลื่อนระบบการผลิตข้าว และพัฒนาชาวนาแบบครบวงจร มีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมการผลิตข้าวสมัยใหม่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน สามารถบริหารการจัดการผลผลิต ได้อย่างมีคุณภาพ
นิทรรศการ "รากฐานเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดี ต่อยอดอนาคตชาวนาไทย" เนื่องจากเป็นหัวใจหลักของการเพิ่มผลผลิต และลดต้นทุน ช่วยแก้ปัญหาข้าวดีด-ข้าวเด้ง เกษตรกรสามารถรับมือกับสภาพอากาศของไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งต้องอาศัยการยกระดับมาตรฐานผลผลิตและการใช้เทคโนโลยีเข้ามาจัดการแปลงนา
นิทรรศการ บริหารจัดการน้ำด้วยเทคโนโลยีเพื่อลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งตอบโจทย์การเกษตรรักษ์โลก ช่วยลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ในภาคการเกษตร เพิ่มประสิทธิภาพผลผลิต และตอบโจทย์วิถีเกษตรรักษ์โลก
นิทรรศการวิชาการ กรมหม่อนไหม จัดแสดงผ้าไหม และสาธิตการทอผ้าไหม สืบสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการพัฒนาอาชีพหลังทำนา
ภายในงานฯ ยังมีหน่วยงานภาครัฐและเอกชน กว่า 20 หน่วยงาน นำเสนอผลงาน โครงการและนวัตกรรมการเกษตร เพื่อสร้างการรับรู้ ถ่ายทอดนวัตกรรมเทคโนโลยีสมัยใหม่ ด้านการผลิตข้าวและส่งเสริมพัฒนาชาวนา ให้เกษตรกรและประชาชน ได้รับทราบและตระหนักถึงความสำคัญของข้าวและชาวนาไทย รวมถึงเผยแพร่องค์ความรู้และเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวนาไทย
จากนั้น เสด็จพระราชดำเนินไปยังแปลงนาสาธิต ทอดพระเนตรการสาธิตเทคโนโลยีเกษตรอัฉจริยะ และระบบนำทาง GPS เพื่อควบคุมเครื่องจักรกล และอุปกรณ์การเกษตรจากระยะไกล ช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนแรงงาน เพิ่มความแม่นยำในการเพาะปลูก ผ่านการควบคุมรถปลูกข้าว และการใช้งานโดรน สำหรับหว่านปุ๋ย
การจัดงานดังกล่าว เพื่อให้ประชาชน ตระหนักถึงความสำคัญของข้าว ในฐานะพืชที่หล่อเลี้ยงชีวิตคนไทย รวมทั้งเชิดชูเกียรติชาวนาไทย และเผยแพร่องค์ความรู้ เทคโนโลยีด้านการเกษตรที่ใช้เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าว ยกระดับคุณภาพผลผลิตให้สนองความต้องการของตลาด เป็นการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตของของราษฎร ตลอดจนสร้างความภาคภูมิใจให้กับชาวนา และยุวชนชาวนา ผู้สืบทอดการปลูกข้าวในอนาคต
