สตภ.3 เปิดผลตรวจเสาไฟโซลาร์เซลล์ท้องถิ่น 14,088.66 ล้านบาท พบราคาแพง อุปกรณ์ชำรุดเร็ว เสี่ยงไม่คุ้มค่า ติดตั้งซ้ำซ้อน เผย 3 จังหวัด สระบุรี-สมุทรปราการ นครปฐม ใช้งบประมาณสูงสุด รวม 5,216.07 ล้านบาท ส่วนใหญ่จัดซื้อจัดจ้างแบบวิถีคัดเลือก ใช้บัญชีนวัตกรรมไทยส่อเอื้อประโยชน์ล็อกสเปก
วันนี้ (14 ส.ค. 69) สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) โดยสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 3 (สตภ.3) จ.นครปฐม แจ้งผลการตรวจสอบการใช้งบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในโครงการติดตั้งเสาไฟถนนโคมไฟแอลอีดีพลังงานแสงอาทิตย์ตามบัญชีนวัตกรรมไทย พบปัญหาหลายด้าน ทั้งความคุ้มค่า การติดตังไม่เหมาะสม และขาดแผนการบำรุงรักษา แม้ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา อปท. ใช้งบประมาณรวมกว่า 14,000 ล้านบาท จากเงินสะสมและเงินอุดหนุนของรัฐ ซึ่งผลตรวจสอบมี 2 ประเด็น
1.ราคาแพง แต่ยังไม่ตอบโจทย์พื้นที่ อปท. ส่วนใหญ่ ยังไม่มีการศึกษาและเปรียบเทียบราคาอย่างรอบคอบก่อนจัดซื้อ ทั้งในแง่ความคุ้มค่า ค่าใช้จ่ายระยะยาว และค่าบำรุงรักษา เมื่อเทียบกับเสาไฟฟาหรือโคมไฟทั่วไปที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกัน ส่งผลให้บางโครงการใช้งบประมาณในราคาสูงกว่าที่ควรจะเป็น นอกจากนี้ยังพบการติดตั้งเสาไฟไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของโครงการ เช่น ติดตั้งในพื้นที่ที่มีเสาไฟฟาเดิมอยู่แล้ว หรือติดตั้งในจุดที่ไม่มีความจำเป็นด้านความปลอดภัย ทำให้เกิดความซ้ำซ้อนและไม่เพิ่มประโยชน์ต่อประชาชน
2.อุปกรณ์ชำรุดเร็ว เสาไฟฟ้าชำรุดบกพร่องตั้งแต่ยังอยู่ในช่วงรับประกัน อาทิ แบตเตอรี่เสื่อมสภาพ อุปกรณ์ปรับระดับเกิดสนิม หรือไม่สามารถใช้งานได้เต็มประสิทธิภาพ ขณะเดียวกัน อปท. จำนวนมากยังไม่มีแผนการบำรุงรักษาที่ชัดเจนและเป็นระบบ เสี่ยงต่อการปล่อยให้ทรัพย์สินสาธารณะเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควร อนึ่ง พบว่าบางพื้นที่เลือกติดตั้งเสาไฟที่สามารถพับหรือปรับระดับได้ แต่กลับติดตั้งในพื้นทีแคบหรือมีสายไฟพาดผ่าน ทำให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากคุณสมบัติพิเศษของเสาไฟได้จริง กลายเป็นการเพิ่มต้นทุนโดยไม่เพิ่มประสิทธิภาพ
อย่างไรก็ตาม สตง. มีข้อเสนอแนะให้กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย กำหนดหลักเกณฑ์และแนวทางการจัดทำโครงการติดตั้งเสาไฟโซลาร์เซลล์ให้มีความชัดเจนมากขึ้น เพื่อป้องกันปัญหาการใช้งบประมาณไม่ตรงเป้าหมาย และให้ อปท. พิจารณาความจำเป็นเร่งด่วนและค่าเสียโอกาสของการใช้งบประมาณ โดยเฉพาะเงินอุดหนุนเฉพาะกิจและเงินสะสมซึ่งอาจนำไปใช้พัฒนาด้านอื่น ที่ประชาชนเดือดร้อนเร่งด่วนกว่าได้ เช่น ถนน แหล่งน้ำ หรือบริการสาธารณสุข ทั้งนี้ควรมีการจัดทำการวิเคราะห์ต้นทุนและผลประโยชน์ (Cost-Benefit Analysis) เปรียบเทียบราคากับผลิตภัณฑ์ในท้องตลาดอย่างเป็นธรรม ปฏิบัติตามคู่มือมาตรฐานไฟฟ้าสาธารณะอย่างเคร่งครัด และวางแผนการดูแลบำรุงรักษาอย่างเป็นระบบ เพื่อยืดอายุการใช้งาน และลดความเสี่ยงจากการผูกขาดการจัดหาอะไหล่ในอนาคต
ทั้งนี้ สตง. ระบุว่า การดำเนินโครงการของหน่วยงานภาครัฐควรมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์และความคุ้มค่าเป็นสำคัญ เนื่องจากงบประมาณที่ใช้เปนเงินภาษีของประชาชน ประชาชนจึงควรได้รับความปลอดภัย ความสะดวก และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างเปนรูปธรรมจากการลงทุนดังกล่าว
ขณะเดียวกัน นายพยุธ นิรันดร์รัตน์ รองผู้ตรวจเงินแผ่นดิน สตภ.3 อธิบายว่า การใช้งบประมาณปี พ.ศ. 2563 – 2567 ของ อปท. 563 แห่ง ในพื้นที่ 62 จังหวัด มีการใช้งบประมาณเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 – 2567 รวมจำนวน 14,088.66 ล้านบาท จังหวัดที่ อปท. มีการใช้งบประมาณสูงที่สุด 3 อันดับแรก ได้แก่อันดับ 1 จ.สระบุรี จำนวน 1,921.92 ล้านบาท อันดับ 2 จ.สมุทรปราการ จำนวน 1,744.49 ล้านบาท และอันดับ 3 จ.นครปฐม จำนวน 1,549.66 ล้านบาท โดย 3 จังหวัดใช้งบประมาณรวมกันจำนวน 5,216.07 ล้านบาท คิดเป็น 37.02% ของงบประมาณทั้งหมดที่ดำเนินการ
นายพยุธ บอกอีกว่า อปท. ที่มีการใช้งบประมาณสูงที่สุด คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) 31 แห่ง จำนวน 8,001.12 ล้านบาท รองลงมาเป็นองค์การบริการส่วนตำบล (อบต.) 312 แห่ง จำนวน 3,567.82 ล้านบาท ขณะเดียวกันยังพบว่าการจัดซื้อจัดจ้างติดตั้งเสาไฟโซลาร์เซลล์ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563- 2567 ส่วนใหญ่เป็นวิธีคิดเลือก 982 รายการ จำนวน 12,872.16 ล้านบาท และส่วนใหญ่ใช่งบประมาณจากเงินสะสม จำนวน 5,120.98 ล้านบาท รองลงมาเป็นงบประมาณประจำปีของ อปท. จำนวน 4,573.17 ล้านบาท
นอกจากนี้ในการจัดซื้อจัดจ้างติดตั้งเสาไฟโซลาร์เซลล์ รหัสบัญชีนวัตกรรมสูงที่สุดเป็นอันดับ 1 คือรหัส 07010014 จำนวน 80,528 ชุด มูลค่า 5,654.17 ล้านบาท รองลงมาเป็นรหัส 07020031 จำนวน 27,837 ชุด มูลค่า 1,781 ล้านบาท
เมื่อถามว่าจากการตรวจสอบการใช้งบประมาณดังกล่าวในการจัดซื้อจัดจ้างติดตั้งเสาไฟโซลาร์เซลล์ของ อปท. ซึ่ง สตง. ตรวจพบความบ่งพร่อง มีราคาแพง อุปกรณ์ชำรุดเร็ว เสี่ยงไม่คุ้มค่า ติดตังซ้ำซ้อน ไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของโครงการ พบมีการทุจริตในโครงการดังกล่าว หรือมีการเอื้อประโยชน์ให้เอกชนที่ทำธุรกิจเสาไฟฟ้าโซลาร์เซลล์หรือไม่ นายพยุธ อธิบายว่า ในการแถลงผลการดำเนินการตรวจสอบครั้งนี้เป็นภาพรวม ที่พบความบกพร่อง และมีการเสนอแนะไปยังหน่วยงานที่ถูกตรวจสอบ โดยเชื่อว่าในจำนวนเชื่อว่ามีหน่วยงานใน อปท. ทุจริต ซึ่งจะมีรายงานชุดย่อย ซึ่งอยู่ระหว่างตรวจสอบ หากพบพยานหลักฐานการกระทำความผิดมีการทุจริต ก็จะส่งให้ทาง ป.ป.ช. ดำเนินการเอาผิดต่อไป
