อุทาหรณ์! ฝังเข็มแล้วปอดรั่ว ถ้าขึ้นเครื่องบินมีโอกาสเสียชีวิต

หมอสมรส เตือนเป็นอุทาหรณ์ฝังเข็มแล้วปอดรั่ว เรื่องจริงที่เกิดขึ้นคุณหมอท่านหนึ่ง ถ้าขึ้นเครื่องบินมีโอกาสเสียชีวิต เผยในรอบปีพบเพิ่มมากขึ้น การฝังเข็มไม่ได้น่ากลัว แต่สิ่งที่น่ากลัวคือความประมาท

นพ.สมรส พงศ์ละไม แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูและกายภาพบำบัด แพทย์ฝังเข็ม ให้ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุขภาพผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว โดยยกเคสคนไข้มีอาการปวดคอบ่าไหล่ ไปฝังเข็ม  วันต่อมาหายใจแล้วเจ็บหน้าอกทุกครั้ง เจ็บแปล๊บๆ เอกซเรย์พบว่าปอดรั่ว pneumothorax (นิวโมธอแรกซ์) ถ้าขึ้นเครื่องบินอาจเสียชีวิตได้

1. การฝังเข็มหรือการลงเข็ม เป็นการรักษาอาการปวดกล้ามเนื้อ ออฟฟิศซินโดรมที่ดี ประหยัด มีประสิทธิภาพถ้าใช้อย่างถูกต้องเหมาะสม ไม่ประมาท เข้าใจการดำเนินโรคอย่างถูกต้อง

2. แต่ช่วงหลังๆเจอปัญหาปอดรั่วบ่อยขึ้นมากๆ คนไข้มักมีอาการไอหลังฝังเข็ม สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ “ประมาท” “กายวิภาคไม่แม่น” อย่าฝังลึกเกินจำเป็น มากกว่า 3.34 - 5.35 ซม. +/- ผอมอ้วน อย่าปักจำนวนเข็มมากเกินจำเป็น อย่าให้คนไข้ขยับตัวโดยไม่จำเป็น ให้คนไข้หายใจด้วยท้อง เบาๆ ฝังตอนหายใจออกให้ปอดแฟบ ทิศทางเข้ากล้ามเนื้อ ไม่ใช่เข้าปอด

3. สำหรับแพทย์จีน อย่าจำแค่ว่าจุดนี้ฝังได้กี่ชุ่น หรือกี่เซ็นติเมตร เพราะเคสนี้กล้ามเนื้อก็หนา ไม่ได้ผอม ไม่มีโรคปอดใด ๆ เป็นเรื่องของความเชี่ยวชาญชำนาญล้วน ๆ มีอาจารย์หลายท่านสอนน้อง ๆ ว่าปักลึกได้เลย ไม่ต้องกลัว อันนี้อันตรายอย่างยิ่ง

4. สำหรับคุณหมอแผนปัจจุบัน ตอนฉีดยาชาเข้า Trigger point ก็ยิ่งต้องระวังนะครับ ปลายเข็ม syringe ใหญ่กว่าเข็มฝังเข็มมาก ปอดรั่วจะใหญ่กว่านี้เยอะ

5. สำหรับคนที่ไม่ใช่แพทย์แผนปัจจุบันหรือแพทย์จีน “ไม่ควรฝังเข็มในสิ่งที่เราไม่เชี่ยวชาญ” เห็นน้อง ๆ วิชาชีพอื่น ๆ แอบทำกันหลายคลินิก ถ้าทำแล้วคนไข้ปอดรั่วหนัก พิการ เสียชีวิตขึ้นมา จะโดนทั้งอาญา แพ่ง วิชาชีพ และวินัยได้

6. ฝากอาจารย์ในมหาวิทยาลัยทั้งแพทย์แผนปัจจุบันและแพทย์แผนจีน เข้มข้นกับการสอน ให้แม่นอนาโตมี รู้ทิศทางและตำแหน่งปอดดีๆ อย่าย่ามใจประมาทเกินไป ถ้าประมาทก็พิการหรือตายได้

7. ทุกครั้งที่เราจะฝังเข็ม-ลงเข็ม ต้อง Informed Consent เสมอว่าจะมีโอกาสเกิดปอดรั่วได้ และติดตามอาการคนไข้สม่ำเสมอ ถ้ามีปัญหารีบ take action ดูแลคนไข้เต็มที่

8. อย่ามั่นใจในตัวเองเกินไป ไม่มีอะไร 100% ใน medicine ต่อให้ฝังมา 10 ปีก็เกิดได้ถ้าทุกอย่างซวยจริง ๆ

9. ถ้าปอดรั่วขนาดเล็ก 1-2 ซม. มักปิดเองใน 1-2 สัปดาห์ ดังนั้น จำนวนผู้ป่วยที่แท้จริงจึงมากกว่าที่รายงานจากโรงพยาบาล เพราะคนไข้หายได้เอง ติดตามอาการเหนื่อย หายใจเจ็บ ออกซิเจนปลายนิ้ว ตลอด  อาจพิจารณาเอกซเรย์ซ้ำ 24-48 ชั่วโมง ถ้าปอดรั่วขนาดใหญ่ มากกว่า 2 ซม. อาจต้องใส่ท่อระบาย ขึ้นกับหลายปัจจัยและคุณหมอเจ้าของไข้

10.ถ้าสมมติคนไข้รายนี้ ขึ้นเครื่องบินก่อนที่ปอดรั่วหาย จะเกิดอะไรขึ้น ? ขณะที่ขึ้นบินแรงดันในเครื่องจะต่ำ ทำให้ปอดรั่วลามมากขึ้นได้ ในกรณีที่แย่ที่สุดคือมีโอกาสเสียชีวิตได้ ดังนั้นอย่าเสี่ยง งดบินไปเลยอย่างน้อย 2 สัปดาห์ หรือยืนยันแน่ชัดว่ารูรั่วปิดสนิทแล้ว

หมอสมรส ทิ้งท้ายว่า ทุกวันนี้ปอดรั่วเพิ่มมากขึ้น ในช่วง 1 ปี ที่หมอรู้มีมากกว่า 10 คน ที่ไม่รู้น่าจะเกือบร้อย พร้อมย้ำว่า การฝังเข็มไม่ได้น่ากลัว สิ่งที่น่ากลัวคือความประมาท คนไข้เคสนี้เป็นหมอ ขอบคุณคนไข้ที่ให้ภาพมาเป็นวิทยาทาน คงจะกลัวฝังเข็มไปอีกนาน