หมอยกเคสเตือน “ปวดตา ผื่น เหงือกบวม” อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก

หมอยกเคสเตือน“ปวดตา ผื่น เหงือกบวม” อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก อาการหลายระบบอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดอักเสบที่ต้องรีบวินนิจฉัย รักษาเร็วสามารถควบคุมโรคและลดความรุนแรงได้อย่างมาก

วันนี้ (11 ม.ค.69) เพจเอฟเอ็มซีคลินิกเวชกรรม ออกมาให้ข้อมูลด้านสุขภาพ โดยเตือนถึงผู้ที่มีอาการ ปวดตา ผื่น เหงือกบวม อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก อาการหลายระบบ อาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดอักเสบที่ต้องรีบวินิจฉัย พร้อมยกเคสผู้ป่วย เพศหญิงคนหนึ่ง มีการปวดตาและการมองเห็นลดลง ร่วมกับผื่น เหงือกบวม และอาการทางระบบหลายอวัยวะ ตรวจพบตาอักเสบ ผื่นเลือดออก เหงือก ปอดมีปุ่มก้อน ไตมีเลือดและโปรตีนในปัสสาวะ ได้รับการวินิจฉัยเป็น granulomatosis with polyangiitisค โรคทางภูมิคุ้มกันชนิดหนึ่งที่ทำให้เกิด การอักเสบของหลอดเลือด โดยเฉพาะหลอดเลือดขนาดเล็กและขนาดกลาง

สำหรับผู้ป่วยหญิงอายุ 20 ปี ซึ่งเดิมมีสุขภาพแข็งแรง เข้าพบแพทย์ที่คลินิกจักษุด้วยอาการปวดตาและการมองเห็นลดลงที่ตาขวานาน 9 วัน ร่วมกับมีผื่นตามผิวหนังและเหงือกบวมนานประมาณ 2 สัปดาห์ จากการตรวจร่างกาย พบจ้ำเลือด (purpura) ที่มีตุ่มน้ำใสและตุ่มพองซ้อนอยู่ บริเวณหน้าอก หลัง และด้านหน้าของขาทั้งสองข้าง (ภาพ A)



เหงือกบวมและมีสีแดงคล้ำ ร่วมกับจุดเลือดออกเล็ก ๆ (petechiae) ลักษณะสอดคล้องกับภาวะที่เรียกว่า “strawberry gingivitis” (ภาพ B )

ตรวจพบตาขาวและเยื่อบุตาแดง ร่วมกับก้อนนูนเฉพาะจุด ซึ่งสอดคล้องกับ nodular scleritis ที่ตาขวา การตรวจจอประสาทตาพบความผิดปกติที่ทำให้สงสัยภาวะ optic neuritis ผู้ป่วยจึงถูกรับไว้รักษาในโรงพยาบาลเพื่อตรวจเพิ่มเติม (ภาพ C)

ต่อมาผู้ป่วยมีไข้ หายใจลำบาก และไอเป็นเลือด การส่องกล้องพบเยื่อบุโพรงหลังจมูกเปราะและมีเลือดออกง่าย (ภาพ D) และเยื่อบุกล่องเสียงบวมและมีแผล (ภาพ E)  การตรวจปัสสาวะพบโปรตีนและเม็ดเลือดแดงปน เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ทรวงอกพบก้อน (nodules) ในปอดทั้งสองข้าง (ภาพ F)

ผลตรวจ proteinase 3 antineutrophil cytoplasmic antibodies (PR3-ANCA) ให้ผลบวก จึงวินิจฉัยว่าเป็น granulomatosis with polyangiitis

เริ่มการรักษาด้วยเมทิลเพรดนิโซโลนขนาดสูงทางหลอดเลือดดำร่วมกับไซโคลฟอสฟาไมด์ (เลือกใช้แทน rituximab ในกรณีนี้) ตามด้วยการลดขนาดยาสเตียรอยด์ชนิดเพรดนิโซน ในการติดตามผลหลัง 3 เดือน อาการของผู้ป่วยดีขึ้นอย่างมาก

สำหรับโรค Granulomatosis with polyangiitis (GPA) เป็นโรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง ทำให้เกิดการอักเสบของหลอดเลือดขนาดเล็กและกลาง
อวัยวะที่พบบ่อย : ทางเดินหายใจส่วนบน–ล่าง ปอด ไต และตา
อาการสำคัญ : ไข้ อ่อนเพลีย ผื่นเลือดออก ตาอักเสบ ไอเป็นเลือด ปัสสาวะมีเลือด
การตรวจช่วยวินิจฉัย : PR3-ANCA ให้ผลบวก
การรักษา : ยากดภูมิ เช่น สเตียรอยด์ ร่วมกับ cyclophosphamide หรือ rituximab
หากรักษาเร็ว สามารถควบคุมโรคและลดความรุนแรงได้อย่างมาก