ข้อควรรู้สำหรับคู่รักที่อยู่ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน ปัจจุบันเริ่มมีหลายคู่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่มีทรัพย์สิน มีบุตร มีภาระร่วมกัน อาจจะเกิดปัญหาภายหลังเรื่องการรับมรดก และสิทธิอื่นๆ สิทธิและผลทางกฎหมายของการอยู่กินฉันสามีภรรยาแบบ “ไม่จดทะเบียน” เป็นอย่างไร จะเสียสิทธิอะไรบ้างมาดูกัน
โดยทะเบียนสมรส เป็น เอกสารทางกฎหมายที่ยืนยันความสัมพันธ์ของคู่แต่งงาน ใช้เป็นหลักฐานยืนยันสิทธิ์ต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นระหว่างสามี - ภรรยา เช่น การรับรองบุตร การแบ่งสินสมรส รวมไปถึงการฟ้องหย่า ให้สามารถได้สิทธิ์อย่างถูกกฎหมายและเป็นไปตามที่ควรได้รับ
สิทธิที่ “ไม่มี” หากอยู่กินกันโดยไม่จดทะเบียนสมรส ถึงแม้จะใช้ชีวิตร่วมกันเหมือนสามีภรรยา จะไม่มีสิทธิตามกฎหมาย ดังนี้
- ไม่มีสินสมรสร่วมกัน ทรัพย์สินถือเป็นของผู้ซื้อหรือผู้ที่ชื่อเป็นเจ้าของเท่านั้น
- ไม่มีสิทธิรับมรดก คู่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ไม่ใช่ทายาทโดยธรรมของกันและกัน
- ไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเลี้ยงชีพเมื่อเลิกกัน แม้จะอยู่ร่วมกันมานานเพียงใดก็ตาม
- ไม่มีสิทธิตัดสินใจทางการแพทย์แทนอีกฝ่าย แม้ดูแลกันเหมือนครอบครัว
- ไม่มีสิทธิรับสวัสดิการในฐานะคู่สมรสรวมถึงสวัสดิการจากรัฐ หน่วยงานราชการ หรือเอกชน
- บุตรที่เกิดต้องมีการ “รับรองบุตร” จึงจะมีสถานะเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของบิดา
อย่างไรก็ตาม ถึงแม้จะไม่ได้จดทะเบียนสมรส แต่ก็ยังสามารถจัดการทรัพย์สินและผลประโยชน์ร่วมกันได้บางส่วน ได้แก่
การจัดการทรัพย์สิน
1. ทรัพย์สินที่ต้องการร่วมกันครอบครองสามารถทำ “กรรมสิทธิ์รวม” ได้ เช่น ซื้อรถ บ้าน หรือทรัพย์สินอื่น ๆ โดยระบุชื่อทั้งสองฝ่ายเป็นเจ้าของรวม
2. ทรัพย์สินส่วนตัวของแต่ละคน หากไม่ได้ทำกรรมสิทธิ์รวม แม้จะอยู่กินกันมายาวนาน ทรัพย์สินนั้นถือเป็นของผู้ที่เป็นเจ้าของคนเดียว
การจัดการมรดก
ทำพินัยกรรม กำหนดให้ผู้ที่อยู่กินด้วยกันรับมรดกได้ โดยการทำพินัยกรรมช่วยลดปัญหาการฟ้องร้องหรือข้อพิพาทภายหลัง กรณีไม่มีพินัยกรรม สิทธิในทรัพย์สินจะตกแก่ทายาทตามกฎหมาย เช่น บุตร บิดามารดา พี่น้อง ตามลำดับความใกล้ชิด ไม่สามารถอ้างสถานะคู่ชีวิตได้
ขอบคุณข้อมูล สำนักงานกิจการยุติธรรม
