อัยการธนกฤต ชี้ มติ กสถ. โละบัญชีสอบท้องถิ่นขัดกฎหมาย แนะใช้อำนาจ ก.กลาง ของ อปท. ประกาศยกเลิก

ยุ่งแล้ว! อัยการธนกฤต ชี้ มติ กสถ. โละบัญชีสอบท้องถิ่นขัดกฎหมาย ไม่เป็นคำสั่งทางปกครอง อ้าง ม. 49 วิปฏิบัติไม่ได้ แนะควรให้ ก.กลาง ของ อปท. ยกเลิกประกาศขึ้นบัญชีให้ถูกต้อง ป้องกันข้อโต้แย้ง

วันนี้ (20 ก.ค.69) นายธนกฤต วรธนัชชากุล อัยการผู้เชี่ยวชาญ แสดงความเห็นผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวถึง ข้อสังเกตความชอบด้วยกฎหมายของมติ กสถ. ในการยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่น กรณีเมื่อวันที่ 17 ก.ค.69 คณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น (กสถ.) ได้เพิกถอนบัญชีผู้สอบข้าราชการท้องถิ่นได้ เนื่องจากมีการทุจริตแก้ไขคะแนนการสอบ โดยมีมติยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นที่ได้ขึ้นบัญชีแล้วทั้งหมด

โดยอ้างอำนาจตามมาตรา 49 ของพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 และจะมีการประกาศขึ้นบัญชีใหม่อีกครั้งเฉพาะผู้สอบได้โดยสุจริต ตนมีข้อสังเกตต่อความชอบด้วยกฎหมายของมติ กสถ. ที่ให้เพิกถอนบัญชีผู้สอบได้ดังกล่าว ดังนี้

1. ตามประกาศคณะกรรมการกลาง (ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด, พนักงานเทศบาล, พนักงานส่วนตำบล) เรื่อง มาตรฐานทั่วไปเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการสอบแข่งขัน พ.ศ. 2560 ข้อ 30 กำหนดไว้ชัดเจนว่า หากมีการทุจริตในการสอบแข่งขัน กสถ. มีอำนาจในการเพิกถอนประกาศผลสอบแข่งขันเฉพาะกรณีที่พบการทุจริตก่อนมีการประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบแข่งขันได้เท่านั้น

แต่ถ้าหากพบการทุจริตการสอบหลังจากประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบแข่งขันได้ไปแล้ว ให้อำนาจในการเพิกถอนประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบแข่งขันเป็นของคณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ก.จ.) คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล (ก.ท.) และคณะกรรมการกลางพนักงานส่วนตำบล (ก.อบต.) ดังนั้น ตามประกาศคณะกรรมการกลางดังกล่าว เมื่อมาพบการทุจริตการสอบภายหลังจากประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบแข่งขันแล้ว กสถ. จึงไม่มีอำนาจในการเพิกถอนบัญชีผู้สอบแข่งขันได้

2. ประเด็นต่อไป ต้องมาพิจารณาว่า การที่ กสถ. อ้างอำนาจตามมาตรา 49 ของ พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 เพิกถอนบัญชีผู้สอบได้ โดยมีมติยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นที่ได้ขึ้นบัญชีแล้วทั้งหมด สามารถทำได้โดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

สำหรับประเด็นนี้ ต้องพิจารณาว่า มติ กสถ. ที่ยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นที่ได้ขึ้นบัญชีแล้ว เป็นคำสั่งทางปกครองหรือไม่

ในเรื่องนี้มีคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด คดีหมายเลขแดงที่ อบ. 3/2566 และคดีหมายเลขแดงที่ อบ. 342/2566 วินิจฉัยว่า มติของคณะกรรมการกลางขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ให้เพิกถอนมติเดิม ที่เคยเห็นชอบการบรรจุแต่งตั้งบุคคลที่ทุจริตในการสอบแข่งขัน ไม่เป็นคำสั่งทางปกครอง เนื่องจากเป็นการดำเนินการในขั้นตอนการเตรียมการและการดำเนินการเพื่อนำไปสู่การออกคำสั่งทางปกครอง จึงเป็นเพียงขั้นตอน “การพิจารณาทางปกครอง” เท่านั้น ยังไม่มีผลกระทบต่อสถานภาพของสิทธิหรือหน้าที่ตามกฎหมาย ที่จะถือเป็นคำสั่งทางปกครอง โดย “การพิจารณาทางปกครอง” มีความหมายตามมาตรา 5 ของ พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครองฯ ว่า “การเตรียมการและการดำเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคำสั่งทางปกครอง”

ทั้งนี้ เนื่องจากจะต้องมีการแจ้งมติที่ให้เพิกถอนมติบรรจุแต่งตั้งเดิมไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้นสังกัด คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล และองค์การบริหารส่วนตำบล ในฐานะผู้มีอำนาจสั่งบรรจุ แต่งตั้ง และให้ออกจากราชการ ตามมาตรา 15 วรรคหนึ่ง มาตรา 23 วรรคท้าย และมาตรา 25 วรรคท้าย แล้วแต่กรณี ของ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 เพื่อให้ออกคำสั่งให้ผู้ที่สอบได้พ้นจากตำแหน่งอีกชั้นหนึ่ง มติที่ให้เพิกถอนมติบรรจุแต่งตั้งเดิมนี้จึงยังไม่กระทบกระเทือนต่อสถานภาพของสิทธิหรือหน้าที่ของผู้สอบได้โดยตรง จนกว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้นสังกัดจะนำมตินั้นไปออกคำสั่งทางปกครองให้ผู้ที่สอบได้พ้นจากตำแหน่ง

ดังนั้น ด้วยเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้น มติ กสถ. ที่ยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นที่ได้ขึ้นบัญชีแล้ว จึงไม่เป็นคำสั่งทางปกครอง

3. เมื่อมติ กสถ. ที่ยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นที่ได้ขึ้นบัญชีแล้ว ไม่เป็นคำสั่งทางปกครอง กสถ. จึงไม่อาจอ้างมาตรา 49 ของ พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครองฯ เพื่อเพิกถอนมติดังกล่าวได้ เพราะมาตรา 49 นี้ ใช้บังคับเฉพาะกับการเพิกถอนคำสั่งทางปกครองเท่านั้น ไม่ใช้บังคับกับการเพิกถอนมติ กสถ. ที่ยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นที่เป็นเรื่องการพิจารณาทางปกครอง

4. ข้อเสนอแนะต่อเรื่องนี้ กสถ. ควรดำเนินการยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นที่ได้ขึ้นบัญชีแล้วให้ถูกต้องตามประกาศคณะกรรมการกลาง (ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด, พนักงานเทศบาล, พนักงานส่วนตำบล) เรื่อง มาตรฐานทั่วไปเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการสอบแข่งขัน พ.ศ. 2560 ข้อ 30 โดยให้คณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ก.จ.) คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล (ก.ท.) และคณะกรรมการกลางพนักงานส่วนตำบล (ก.อบต.) เป็นผู้ดำเนินการยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชี ดังที่กล่าวไปแล้ว

เพื่อไม่ให้เกิดกรณีโต้แย้งว่า การยกเลิกประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นของ กสถ. ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นจึงยังไม่ถูกยกเลิก และเมื่อประกาศการขึ้นบัญชีข้าราชการท้องถิ่นยังไม่ถูกยกเลิก องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้นสังกัดจึงยังไม่มีอำนาจออกคำสั่งให้ผู้ที่สอบได้พ้นจากตำแหน่ง หากออกคำสั่งไปย่อมเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย