เจรจาสหรัฐฯ-อิหร่านตึงเครียด อิหร่านปิดฮอร์มุซอีกครั้ง หลังไม่พอใจคำขู่ทรัมป์

เจรจาสหรัฐฯ-อิหร่านตึงเครียด อิหร่านปิดฮอร์มุซอีกครั้ง หลังไม่พอใจคำขู่ทรัมป์

วันนี้ (22 มิ.ย.69) การเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ยืดเยื้อเข้าสู่วันที่สองเมื่อวันจันทร์ หลังเปิดฉากอย่างตึงเครียดจากการที่เตหะรานประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

ขณะที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ย้ำคำขู่ว่าอาจกลับมาโจมตีอิหร่าน หากเตหะรานไม่ปฏิบัติตามข้อตกลง

การเจรจาครั้งนี้จัดขึ้นที่รีสอร์ตบูร์เกนชต็อก บนภูเขาในสวิตเซอร์แลนด์ โดยมีรองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ เป็นตัวแทนสหรัฐฯ เจรจากับเจ้าหน้าที่อิหร่าน ภายใต้กรอบบันทึกความเข้าใจ หรือ MOU ที่ทั้งสองฝ่ายบรรลุเมื่อสัปดาห์ก่อน เพื่อขยายข้อตกลงหยุดยิงที่เปราะบางออกไปอย่างน้อยอีก 60 วัน

ก่อนการเจรจาจะเริ่มขึ้นอย่างเป็นทางการ ทรัมป์ให้สัมภาษณ์กับ Fox News ว่า เขาได้เตือนเจ้าหน้าที่อิหร่านว่า “คุณจะไม่มีประเทศเหลืออยู่” หากอิหร่านพยายามปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง พร้อมย้ำคำขู่เดิมว่า สหรัฐฯ อาจเข้าควบคุมเส้นทางน้ำแห่งนี้ และอาจเรียกเก็บค่าผ่านทางเอง

สื่ออิหร่านอ้าง คณะเจรจาไม่กลับเข้าห้อง ใช้คนกลางส่งสารแทน

สำนักข่าวกึ่งทางการทัสนิมของอิหร่าน รายงานโดยอ้างแหล่งข่าวว่า หลังคำขู่ของทรัมป์ถูกเผยแพร่ออกไป คณะผู้แทนอิหร่านปฏิเสธที่จะกลับเข้าไปในห้องเจรจาโดยตรง

อย่างไรก็ตาม การสื่อสารระหว่างสองฝ่ายยังคงดำเนินต่อไป ผ่านคนกลางจากปากีสถานและกาตาร์

แหล่งข่าวของทัสนิมระบุว่า ฝั่งอิหร่านยืนยันว่า การเริ่มเจรจาในประเด็นนิวเคลียร์จะต้องเกิดขึ้นหลังจากสหรัฐฯ ดำเนินการตามส่วนอื่น ๆ ของ MOU ก่อน เช่น การปล่อยทรัพย์สินอิหร่านที่ถูกอายัด และการออกหนังสือผ่อนผันให้สามารถส่งออกน้ำมันอิหร่านได้

แต่ฝั่งสหรัฐฯ ให้ภาพต่างออกไป โดยนักการทูตสหรัฐฯ ที่เกี่ยวข้องกับการเจรจาบอกกับรอยเตอร์ว่า คณะผู้แทนอิหร่าน “ไม่เคยออกไปไหน” และยังคงอยู่ในพื้นที่เพื่อประชุมและเจรจาต่อเนื่องจนดึก

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ระบุว่า ประเด็นที่หารือกันครอบคลุมทั้งช่องแคบฮอร์มุซ เลบานอน ประเด็นนิวเคลียร์ และรายละเอียดการบังคับใช้ MOU

การเจรจายืดข้ามคืน ก่อนเข้าสู่วันที่สอง

การเจรจาที่สวิตเซอร์แลนด์ดำเนินต่อเนื่องตลอดคืนวันอาทิตย์และยืดเข้าสู่วันจันทร์ โดยเจ้าหน้าที่ระดับสูงคาดว่าจะสรุปการหารือในวันจันทร์ ก่อนที่เจ้าหน้าที่ฝ่ายเทคนิคจะอยู่ต่อเพื่อหารือรายละเอียดเพิ่มเติม

ข้อตกลง MOU เดิมกำหนดให้มีการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และยุติปฏิบัติการทางทหารในทุกแนวรบ รวมถึงในเลบานอน ซึ่งอิสราเอลยังคงโจมตีเป้าหมายอย่างต่อเนื่อง ขณะที่กลุ่มเฮซบอลเลาะห์ ซึ่งเป็นพันธมิตรของอิหร่าน ก็ตอบโต้ต่อเป้าหมายของอิสราเอล

อิหร่านให้เหตุผลว่า สหรัฐฯ ไม่สามารถทำตามพันธกรณีในการหยุดการสู้รบในเลบานอนได้ จึงประกาศเมื่อสุดสัปดาห์ว่า จะปิดการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และระบุว่าการเจรจาวันอาทิตย์จะไม่แตะประเด็นสำคัญอย่างโครงการนิวเคลียร์

ในการเจรจาที่สวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งมีคนกลางจากกาตาร์เข้าร่วมด้วย แวนซ์พยายามลดน้ำหนักผลกระทบจากความรุนแรงในเลบานอน โดยระบุว่า สถานการณ์แบบนี้ “มักจะยุ่งยากอยู่เสมอ” แต่ยังมีความคืบหน้าในการหาทางยุติการสู้รบที่นั่น

ขณะเดียวกัน ทรัมป์ยังโพสต์เตือนอิหร่านบนโซเชียลมีเดียว่า อิหร่านต้องหยุดกลุ่มตัวแทนในเลบานอนทันที โดยหมายถึงกลุ่มเฮซบอลเลาะห์ และขู่ว่าหากไม่หยุด สหรัฐฯ จะโจมตีอิหร่านอย่างหนักอีกครั้ง หนักกว่าที่เคยทำเมื่อสัปดาห์ก่อน

ช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดอีกครั้ง อิหร่านอ้างเลบานอนเป็นเหตุผล

แม้มีการประกาศหยุดยิงครั้งใหม่ในเลบานอนเมื่อวันศุกร์ แต่ยังแทบไม่เห็นสัญญาณว่าการสู้รบจะยุติลงจริง อิหร่านจึงประกาศเมื่อวันเสาร์ว่า จะปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานสำคัญของโลก และการปิดเส้นทางนี้นานเกือบ 4 เดือนก่อนหน้านี้ ทำให้เกิดผลกระทบต่ออุปทานพลังงานโลกครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ แย้งว่า ช่องแคบฮอร์มุซไม่ได้ถูกปิดจริง แต่ข้อมูลการเดินเรือเชิงพาณิชย์สะท้อนผลกระทบทันที

ข้อมูลจากบริษัทวิเคราะห์ Kpler ระบุว่า เมื่อวันอาทิตย์ มีเรือเพียง 5 ลำผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ลดลงอย่างมากจาก 26 ลำในวันก่อนหน้า อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้อาจไม่รวมเรือบางลำที่ปิดสัญญาณติดตามขณะเดินทางในอ่าว

สำนักข่าวฟาร์สของอิหร่านอ้างแหล่งข่าวทางทหารว่า ขณะนี้ยังไม่มีการออกใบอนุญาตใหม่ให้เรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ จนกว่าจะมีประกาศเพิ่มเติม

ราคาน้ำมันดีดขึ้น หลังร่วงแรงจากข่าวดีลสันติภาพ

ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นในวันจันทร์ หลังการเจรจาสันติภาพเริ่มต้นอย่างตึงเครียด และอิหร่านประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

ราคาน้ำมันดิบเบรนท์เพิ่มขึ้นมากกว่า 1 ดอลลาร์ แตะระดับ 81.66 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในช่วงต้นการซื้อขายวันจันทร์ หลังจากก่อนหน้านี้ราคาน้ำมันร่วงลงแรงในสัปดาห์ที่ผ่านมา จากความหวังว่าดีลสหรัฐฯ-อิหร่านจะช่วยเปิดช่องแคบฮอร์มุซ และลดความเสี่ยงด้านอุปทานพลังงานโลก

ทรัมป์ระบุว่า เขายอมรับ MOU เมื่อสัปดาห์ก่อน เพื่อหลีกเลี่ยงภาวะเศรษฐกิจโลกตกต่ำจากราคาน้ำมันที่สูงขึ้น หลังการปิดช่องแคบฮอร์มุซทำให้ราคาพลังงานพุ่งขึ้นนับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ จากการโจมตีร่วมของสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่าน

เลบานอนยังเป็นตัวแปรสำคัญของดีล

สถานการณ์ในเลบานอนยังเป็นจุดเปราะบางของดีลสหรัฐฯ-อิหร่าน เพราะอิหร่านยืนยันว่า การยุติสงครามต้องครอบคลุมทุกแนวรบ รวมถึงเลบานอน

วันอาทิตย์ที่ผ่านมาเป็นวันที่ค่อนข้างเงียบที่สุดในเลบานอนในช่วงหลัง โดยไม่มีรายงานเหตุรุนแรงครั้งใหญ่จนถึงช่วงค่ำ หลังจากสองวันก่อนหน้านั้น อิสราเอลโจมตีหนัก ขณะที่กลุ่มเฮซบอลเลาะห์ยิงตอบโต้ต่อเป้าหมายของอิสราเอล

ตั้งแต่อิสราเอลบุกเลบานอนในเดือนมีนาคม เพื่อไล่ล่านักรบเฮซบอลเลาะห์ที่ยิงข้ามพรมแดนสนับสนุนเตหะราน มีประชาชนมากกว่า 1 ล้านคนต้องอพยพออกจากบ้านเรือน

ผู้สื่อข่าวรอยเตอร์ในตอนใต้ของเลบานอนรายงานว่า เมื่อวันอาทิตย์มีการจราจรหนาแน่นที่สุดครั้งหนึ่งนับตั้งแต่มีการลงนาม MOU โดยประชาชนจำนวนมากเริ่มเดินทางกลับบ้าน บางคนยืนอยู่ข้างรถที่ติดอยู่บนทางหลวง และโบกธงเฮซบอลเลาะห์

ภาพรวมจึงสะท้อนว่า แม้สหรัฐฯ และอิหร่านจะพยายามเดินหน้าเจรจาเพื่อรักษา MOU แต่ดีลนี้ยังเปราะบางมาก โดยเฉพาะจาก 3 จุดเสี่ยง คือ การปิดช่องแคบฮอร์มุซ ความรุนแรงในเลบานอน และคำขู่ตอบโต้ระหว่างวอชิงตันกับเตหะราน